Overige sterrenbeelden

Zouden bedacht zijn in de middeleeuwen om de zuidelijke sterrenhemel en de gaten op te vullen maar:

Het waren vaak onduidelijke of vage sterrenbeelden, wel met opvallende namen en betekenissen, sommigen hadden vrijwel zeker toch een veel oudere oorsprong. Vooral omdat ze door vele volkeren op het zuidelijk halfrond al gebruikt werden als navigatiemiddel en kalender. Zie ook Abd-al-Rahman-al-Sûfi (tiende eeuw).

Een belangrijke Cartograaf/ Globemaker is: Albrecht Dürer met sterrenglobe uit 1515 (te vinden in Londen). Zie ook het sterrenbeeld Eenhoorn. Dürer baseerde zijn gegevens op de de Ptolemeïsche catalogus (Wellicht ook van de herziening door Alfonso X van Castilië, die zich liet inspireren door Arabische geleerden). En sterrenkundige Johann Müller (Regiomontanus). Dürer werkte samen met Bernhard Walther, de wiskundige Johan Stabius en Conrad Heinfogel. Verder noemde Dürer als bronnen: Plolemeus (Plolemeus Aegyptus), Aratus (Aratus Cilix), Azophi Arabus (Al-Sufi 903-986 vChr) en Marcus Manilius (M. Manilius romanus)Op de kaart uit 1515 op een houtsnede uit Neurenberg staan vele sterrenbeelden al op redelijk goede positie.

1519 Ferdinand Magelaan (Magelhaen) en Juan Sebastián de Elcano reisden per schip rond de wereld. Ze reisden onder Zuid Amerika langs. Hiernaar is de Zee Straat van Magellaan vernoemd ten Zuiden van Zuid-Amerika. Deze reis had ook invloed op de benoeming van de sterrenbeelden. Zie: Magellaanse Wolken. Hij ontmoette onderweg ook vele volkeren zoals de Polynesiërs die al op zee vaarden en een grote astronomische kennis bezaten. Ze kwamen op de Filipijnen en de Molukken. En op het eiland Guam (boven Nieuw Guinee). Het land in het Zuiden noemde hij Tierra del Fuego (Vuurland) en het land zou toebehoren aan het grote Zuidland (Terra Incognita ofwel Australië).

Er werd vermeld dat Portugese zeevaarders wel verschillende zuidelijke sterrenbeelden kenden maar dat hun schetsen zogenaamd te ruw waren vooor de wetenschap (en dus niet werden erkend).Zie ook: Amerigo Vespucci, Antonio Pigafetta, Andrea Corsali (corsalis), Pedro de Medina. Zij worden ook genoemd als waarnemers van de zuidelijke sterrenbeelden.

Nu veel gekoppeld aan de bijbel en ontdekkingsreizen van Corsali, Vespucci en Medina. Toen Zuid Amerika en later ook Noord-Amerika werden ontdekt, zie ook de sterrenbeelden van: Magelhaense wolk, Goudvis, Indiaan en Toekan. Veel hiervan zijn "bedacht" door ontdekkingsreizigers Pieter Dirkszoon Keyser (bekend als Petrus Theodori)/ Frederick de Houtman en bewerkt door Peter Plancius rond 1598 (met behulp van oude Portugese zeekaarten zoals die van Bartolomeo Lasso. De Portugees Bartolomeo Lasso, hof cartograaf van Filips II maakte deelkaarten van de Portugese zeereizen en verkenningstochten van de wereld rond 1564.). (zie de hemelglobe van Jacob en Arnold van Langren, 1589, National Maritime Museum in Londen). Deze Vlaamse ontdekkingsreizigers zouden de sterrenbeelden bedacht hebben op hun reis naar Oost-Indië rond 1595. Hierbij zeilden zij rond Afrika en verbleven op het eiland van Madagaskar. Frederick de Houtman zeilde naar Australië en naar hem zijn de Houtman Abrolhos-eilanden vernoemd. Opvallend zijn ook de sterrenbeelden van Australië die overeenkomen met de sterrenbeelden van de Aboriginals aldaar zoals Grus (de kraanvogel) en Zuiderkruis. Het Zuiderkruis is een belangrijk navigatiemiddel op zee (ook gebruikt door de Polynesiërs). Zie het hoofdstuk over de Australische sterrenbeelden en de geschiedenis van Australië (De Aboriginals kwamen ook in Indonesië!).

Andere belangrijke Cartografen/ Globemakers:

Johannes Honter die de sterrenbeelden weergaf gezien vanaf de aarde (Bazel 1541), Petrus Apianus 1529, Gaspard van der Heyden, Gemma Frisius 1537, Gerard Mercator 1551, Giovanni Paolo Gallucci 1588, Thomas Hood 1590, de Vlaming Jodocus Hondius 1598, Jacob Floris van Langren, Tycho Brahe, Willem Jansz Blaeu 1598/1602, Johann Bayer 1603 (Uranometria) . Andreas Cellarius 1660. John Flamsteed (1725, na zijn dood uitgegeven). Augustin Royer 1679. Vincenzo Maria Coronelli 1678 (Globes te vinden in Versailles). Andreas Cellarius 1705. John Cary en William Cary 1800. Het duurde tot ongeveer 1603 voordat deze nieuwe zuidelijke sterrenbeelden ook algemeen werden geaccepteerd. Dit kwam mede omdat de Vlaamse kaartenmakers Protestants waren en moesten vluchten naar de noordelijke Nederlanden rond 1598.

Sterrenkaart: Durgasankara Pathaka, manuscript uit India 1840 in opdracht van Khadga Sing in het "Sarvasiddhantatattvacudamani; Parel van de essentie van alle wetenschappen". De sterrenbeelden verschillen niet wezenlijk van de Europese.

Polophylax :

Grieks: bewaker van de pool, als oude man met baard in een lang blauw gewaad, hij staat naast een groot geel kruis, gelegen onder Cetus en het einde van de Eridanusrivier, met zijn voet op een van de Magelhaense wolken op de plaats van de kleine Waterslang (die op zichzelf een driehoek vormt). Op de kaart van Petrus Plancius 1592 en 1594.

Het grote kruis is voorloper van het Zuiderkruis maar staat op een andere plaats dan bij de Centaur, namelijk op de plaats van de latere toekan (tucan) onder Feniks. Dit sterrenbeeld vormt op zichzelf ook een kruis. Wellicht is het ook verbonden aan de sterren van sterrenbeeld Pauw. Zie sterrenbeeld Zuiderkruis.

Kameleon/ Chamaeleon:

Klein sterrenbeeld, ligt vlak bij de zuidpool. Het is het hele jaar te zien voor bijna het hele zuidelijk halfrond. Zwakke sterren in de vorm van een scheef-hangende ruitvorm. Bedacht door ontdekkingsreizigers Pieter Dirksz Keyser/ Frederick de Houtman en bewerkt door Peter Plancius rond 1594. Lijkt te liggen onder de Kiel van het grote schip van Argo. Op de hemelglobe van Jodocus Hondius junior en Adriaen Veen uit 1613, is te zien dat de Kameleon met zijn tong de Vlieg (afgebeeld als bij) grijpt.



Latijn: Musca: vlieg/ De bij:

Redelijk duidelijk en liggend onder en vlak bij het Zuiderkruis in de Melkweg onder Centaurus. Bedacht door ontdekkingsreizigers Pieter Dirksz Keyser/ Frederick de Houtman en bewerkt door Peter Plancius rond 1598. Wellicht afkomstig van Australië. De bij is een belangrijk symbool van honing (zie Plejaden).

Ook Cronus krijgt te horen dat hij zal vervangen worden door zijn zoon. Hierop slokte hij al zijn kinderen op na hun geboorte behalve Zeus. Door een truc van zijn moeder. Hierna krijgt Zeus op zijn beurt weer te horen dat zijn vrouw Metis hem een zoon zal baren die hem zal vervangen. Dus deze keer wou hij hij alvast moeder met het ongeboren kind opslokken in de vorm van een vlieg. Maar hij was te laat en godin Athene was al geboren. Of Hephaestus zou Zeus doden door zijn hoofd in tweeën te splijten met een bijl. Of sloeg hem met zijn hamer bij de rivier Triton. En hierop kwam Athene uit het hoofd van Zeus. Hephaestus was tevens de zoon van Zeus maar dan ook van Hera.

Wellicht is het sterrenbeeld ouder want ook de Quechua indianen van Zuid Amerika kenden dit sterrenbeeld.


Kraanvogel/ Latijn: Grus:

Door de precessie kon men de zuidelijke sterrenbeelden vroeger wel goed zien in Griekenland. Eudoxus, Aratus, Hipparchus en Ptolemaeus hebben de 7 sterren van de Kraanvogel, die beschouwd werden als buitensterrren van de Zuidelijke Vis al beschreven.

Loopvogel met een lange hals (familie Gruidae) met uitgespreidde vleugels. Bedacht door ontdekkingsreizigers Pieter Dirksz Keyser/ Frederick de Houtman en bewerkt door Peter Plancius rond 1598. Geplaatst onder de Zuidervis naast Feniks, boven Toekan. De Arabische namen van sommige sterren zouden aangeven dat men tot de 17e eeuw dacht dat Grus onderdeel was van de Zuidervis, Piscis Austrinus. Deze kraanvogel is hetzelfde als het Aboriginal (Australisch) sterrenbeeld van de kraanvogel Brolga en staat ook op dezelfde plaats (zie Australië). Wellicht hebben zij dit idee dus van de Aboriginals overgenomen (De Aboriginals hadden contact met noordelijke volken, zijn daar ook heen gevaren per vlot). Ook Wilhelm Schickard plaatste Grus onder Zuidervis in 1655.

Opvallend is de plaats van Grus, de kraanvogel. Als we het kaartsysteem op verschillende werelddelen leggen dan komt dit ook overeen met de plaats waar deze vogels van nature veel voorkomen (zoals in Australië, India en waarschijnlijk ook Afrika).

De Kraanvogel is sinds de vroege prehistorie al algemeen bekend als hemelvogel door diverse volkeren (zie Melkweg en Plejaden)


Toekan/ Tucana (Thoecan; Anser Americanus):

Ligt boven de Kleine Magellaanse wolk (sterrenhoop). Bedacht door ontdekkingsreizigers Pieter Dirksz Keyser/ Frederick de Houtman en bewerkt door Peter Plancius rond 1594. Gelegen rechtsonder Feniks en onder Kraanvogel: Grus. Hij werd afgebeeld staande op de kleine waterslang Hydrus met een tak in zijn bek. De Toekan staat naast de Indiaan/ Indus en komt voor in Amerika en zijn plaats komt overeen met de verwijzing naar Amerika. De Toekan wordt echter voor het eerst gebruikt in: Gerard van Keulen, De groote nieuwe vermeerderde zee-atlas ofte water-waereld. Amsterdam. Deze atlas is samengesteld door de zoon Johannes van Keulen in 1709. De kaart is gepatenteerd door Remmert Teunisz (Remmet Teunisse) en gegraveerd door Johannes de Broen. Zie ook het Zuiderkruis als voorloper van Toekan. Waar de naam toekan zelf precies vandaan komt is niet zeker.


Pauw/ Latijn: Pavo:

Een Pauwenvogel. In Australië wordt het ook steelpan genoemd omdat het gebruikt wordt om het zuiden te vinden. Bedacht door ontdekkingsreizigers Pieter Dirksz Keyser/ Frederick de Houtman en bewerkt door Peter Plancius rond 1598. Geplaatst onder de boogschutter, naast zuiderdriehoek en Indus. (zie Boeck zee-kaardt van Johannes van Keulen, Amsterdam 1709). Deze mooie vogel komt uit India en werd gehouden aan het koninklijk hof maar ook in Indonesië waar de ontdekkingsreizigers toen kwamen. Zie ook het sterrenbeeld Octans. Het sterrenbeeld Pauw van de godin speelt een rol bij de voorjaarsriten in Nepal (zie Paasfeest bij het jaar rond). De Pauw hoort ook bij de Griekse godin Hera, afgebeeld naast de eik (als hemelvogel). In Noord India zegt men dat de balts van de luidruchtige pauw (paartijd), de moesson aankondigt. De eieren moeten vlak voor de moesson uitkomen (na 1 maaand). Zie periode 2.

Indiaan/ Indus:

Het zou staan voor de Indiaan, de oorspronkelijke bewoner van Noord- of Zuid Amerika. Vrij vage sterren zonder patroon. Staat achter de boogschutter en lijkt zijn speer op de pauw te richten maar dit is vooral op de Zuidpoolster (zie Boeck zee-kaardt van Johannes van Keulen, Amsterdam 1709). Bedacht door ontdekkingsreizigers Pieter Dirksz Keyser/ Frederick de Houtman en bewerkt door Peter Plancius rond 1598. Zijn plaats komt overeen met de verwijzing naar Amerika. Maar ook de inwoners van de eilanden zoals Australië werden indianen genoemd. Mythologisch zou het kunnen slaan op de wilde man.


Zuiderdriehoek/ Latijn: Triangulus Antarcticus:

Ongeveer 1589. Op de Hemelglobe van Jacob en Arnold van Langren. Staat het als een zeer grote driehoek: Trianglulus Antarcticus. Ligt links van Alfa Centauri in de Melkweg. De Melkweg lijkt hier helderder te zijn. De duidelijke driehoek is gelegen in de Melkweg onder het grote schip van Argo.

Later meer onder de wolf Lupus geplaatst. Het lijkt sterk op het sterrenbeeld van Triangulum boven Ram. Zijn naam Antarcticus zou kunnen slaan op het werelddeel Antarctica wellicht naar de reis van Maggelhaen in 1519. Later gekoppeld aan Australië of wellicht afkomstig uit Australië. Het zou mogelijk ook een Arabische oorsprong hebben en ouder zijn. Wellicht al opgetekend door de Hollandse astronoom Peter Theodorus Embdanus.

Op de atlas van Bode staat de kleinere Triangulum Australe. Gelegen onder Regula (meetlat) naast Circinus(Passer), boven Apus (paradijsvogel). Aan de driehoek hangt een koord. In de driehoek staat "Libella": Latijn: waterpas, schietlood.

Paradijsvogel/ Apus/ Avis Indica:

Genoemd naar paradijsvogel uit Nieuw-Guinea (bij Australië). Zwakke sterren. Bedacht door ontdekkingsreizigers Pieter Dirksz Keyser/ Frederick de Houtman en bewerkt door Peter Plancius rond 1594. (Eerste paradijsvogel beschreven door Jan van Linschoten in 1594). Vaag sterrenbeeld. Liggend onder de Zuiderdriehoek en Centaurus en ten zuiden van de Melkweg. Wellicht afkomstig van Australië. Op oude tekeningen van paradijsvogels hadden ze geen poten. Dit kwam omdat ze de dode vogels aangeleverd kregen van de bewoners of via de handel en niet levend hadden gezien. De Europeanen dachten dat de vogels niet konden landen en hun hele leven in de lucht moesten verblijven en leefden van dauwdruppels en muskaatnoten van het eiland Banda. Vele bijzondere mythen ontstonden over de vogels: zoals dat ze hun nest hebben op de rug van vliegende mannetjes. En dat ze in extase werden gebracht door al die nootmuskaat en flauw vielen op de grond, waarna ze door mieren gedood zouden worden. Daarom werd de grote paradijsvogel Paradisae apoda genoemd. Apoda: pootloos. De Maleise kooplui noemden ze "gods vogels". De Portugezen noemden ze vogels van de zon omdat ze hun mooie kleuren kregen van de zon. De vogels raakten bijna uitgestorven doordat ze rond 1900 de modieuze dameshoeden versierden.

Giraf/ Camelopardalis: "Kameelluipaard":

Sinds 1613 genoemd naar het dier waarop Rebekka naar haar echtgenoot Isaak reed in het Oude Bijbeltestament, dus een soort Kameel. Ligt vlak bij Cassiopeia boven Linx. Ze strekt haar kop uit naar de Noordpool. Bedacht door Petrus Plancius. (Kamelen werden genoemd door de Arabieren bij sterrenbeeld Draak. Kamelen worden ook gebruikt op de steppe in Azië dus de plaats is logisch. Camelopardalis werd afgebeeld als een grote geitenbok (men wist niet hoe een giraf eruit zag). Pas rond 1777 trok de Nederlander Robert Jacob Gordon naar het binnenland van Afrika, daar onderzocht en tekende hij de giraffe die hij kameelpaard of camelopardalis noemde. Overigens heeft men ontdekt dat de urine van kamelen antiseptisch werkt en kanker kan genezen.




Vliegende vis/ Latijn: Piscis Volans:

Zwakke sterren. Bedacht door ontdekkingsreizigers Pieter Dirksz Keyser/ Frederick de Houtman en bewerkt door Peter Plancius rond 1598. Ligt op of onder het midden van het grote schip Argo bij Carina. Vliegende vissen komen veel voor in de Filipijnse zee. Zie ook Dorado hieronder.

Dolfijnvis/ Dorado: 1595 Vaag en aan westzijde gelegen van sterrenbeeld Kiel, ofwel onder het grote schip. Is het hele jaar te zien voor bijna het hele zuidelijk halfrond. Dorado betekent eigenlijk "gouden vis". Maar de naam is Portugees (Doirado/ Dourado) en betekent meer "glanst als goud". Ook in het Spaans is het Dorado en in het Engels Dolphin ofwel dolfijn. En komt voor in Zuid Amerika, dit is opvallend gezien de datum waarop dit sterrenbeeld is bedacht; na de kolonisering van Zuid-Amerika, en de ontdekking van Micronesië en Polynesië . Bedacht door ontdekkingsreizigers Pieter Dirksz Keyser/ Frederick de Houtman en bewerkt door Peter Plancius rond 1598. Op een oude globe van Jodocus Hondius junior en Adriaen Veen uit 1613 te zien als een soort walvis vlak bij de grote Magelhaense wolk die ernaast ligt. Dit kan ook slaan op de walvisvaart. Op een kaart uit 1725 weergegeven als een zwaardvis. Zie ook Magelhaense wolk. Wellicht is het sterrenbeeld vis afkomstig van Australië.

Maar...Pas na 1800 (her) ontdekte men nieuwe zeebrasems zoals de Dorade (Ook wel goudbrasem genoemd of Dorada). Er is een grote soort met geel achterlijf en grote vin op de rug die voorkomt in de Filipijnse zee en Oostelijke Oceaan. Deze grote vis zwemt vlak onder het wateroppervlakte en jaagt o.a. op de vliegende vissen. Hij wordt gevolgd door de Fregatvogel die de opgejaagde vliegende vissen uit de lucht plukt. Het ging om de ontdekking van een nieuwe vissoort en de dolfijn was allang bekend (deze zwemt ook in de Middellandse zee). Op de afbeelding jaagt de Dorado dan ook achter de vliegende vissen aan.

Soms wordt de Dorado ook weergegeven als Xiphias: zwaardvis. Zie de atlas van Bode. Op sommige sterrenkaarten vormt het oog van de zwaardvis het centrum van de zuidelijke hemel. Zie ook sterrenbeeld Zuiderkruis.

Zie voor de sterrenbeelden: Duif/ Latijn: Columba en Eenhoorn/ Latijn: Monoceros de grote lijst met sterrenbeelden.

Bartschius 1624: hemelplein: (sterrenbeelden zijn bedacht door zeevaarders in de zestiende eeuw, niet door hemzelf).

Giraffe: Camelopardalus. Boven Voerman. Op een kopie van Abd al-Rahman al-Sufi (903–986); Kitab Suwar al-kawakib al-thabita / Book of the Constellations of the Fixed Stars, van de 18de eeuw staat een liggende dromedaris met zadel vlak boven Cassiopeia als sterrenbeeld. Het is niet helemaal duidelijk of deze sterren overgaan in sterrenbeeld Andromeda.

Vlieg 2, Musca: Bij de noordelijke Driehoek en boven Ram. Onder Lodewijk XIV veranderd in een Lelie, zie de hemelbol van Coronelli uit 1690.(verdwenen)

Eenhoorn: Dit sterrenbeeld is overgenomen van de Perzen/Arabieren.

Tijger (later verdwenen)

Jordaan (later verdwenen)

Haan (later verdwenen)

Quadratum, Ruit: Werd later Ruitvormige Net: Reticulus. Tussen: Horlogium Pendulum, zwaardvis: Xiphias, Magelhaense wolk en kleine Waterslang (verdwenen). Zie de kaart van Carel Allard ca. 1700. Zie onder.

Duif van Noach: Zie sterrenbeeld Duif.

------------------

Sterrenbeelden vervangen door Julius Schiller in 1627. Na zijn dood werd zijn hemelatlas Coelum Stellatum Christianum gepubliceerd. Hierbij verving hij de meeste sterrenbeelden door figuren uit het oude testament. Zo werd Cassiopeia vervangen voor Maria Magdalena. En de 12 tekens van de dierenriem werden vervangen door twaalf heiligen.

Het sterrenbeeld draak stond voor: Moord op de onnozele kinderen (zie noord periode 10). Hercules voor de De drie Wijzen (die de ster volgden naar het kindje Jezus). Pegasus stond voor Aartsengel Gabriël.

Op de gravure Wilhelm Schickard, Nördlingen 1655, verbind hij ook ieder sterrenbeeld met bijbelse namen en bijbelse verhalen. Cassiopeia stond voor Bathseba, Perseus voor David, hoofd van Medusa voor Goliath, Maagd voor Maria.

-----------------

De Jachthonden van Berenhoeder/ Bootes. De helderste ster, Alfa, werd ook wel Cor Coroli (Karels hart) genoemd naar Karel I (1600-1649). Naar de Engelse koning Charles I die werd terechtgesteld op 30 januari 1649 (volgens de oude Juliaanse kalender in Engeland). Deze stond voor het eerst op een sterrenkaart van Francis Lamb uit 1673. Op een sterrenkaart van James Barlow uit rond 1790 werd deze weergegeven als hart met kroon en lag op de plaats van de jachthonden.

Sterrenbeeld op de kaart van Philip Lea, Londen 1686: Cor Caroli Regis Martyris. Gelegen boven het haar van Berenice voor Berenhoeder. Zie voor de mythologie over het hart en de ziel sterrenbeeld Berenice en het ei.

-------------------

Augustin Royer zie gravure Parijs 1679 met sterrenbeelden gezien vanaf de aarde, bedacht sterrenbeelden rond 1670

Sceptrum, De Franse Scepter: Gelegen aan de hoef van Pegasus en het hoofd van Cepheus. Het bestaat eigenlijk uit twee gekruiste scepters met een strik in het midden; een scepter met de franse lelie en een scepter met een hand er op. Wanneer het sterrenbeeld zich boven de meridiaan van Parijs bevond, stond het recht boven de stad. Scepter gemaakt door Augustin Royer ter ere van Lodewijk XIV. Tussen Cepheus, Pegasus en Andromeda. Ook wel "Hand der Gerechtigheid". genoemd. Elf jaar later heeft Hevelius het vervangen voor de hagedis.

"Main de justice", Rechtspraak van de koningen:

Lilium, De Franse lelie (1674):

In de Zuidelijke sterrenhemel. Symbool van de Franse macht ter ere van Lodewijk XIV. Maar ook van Maria (Venus). Verving sterrenbeeld vlieg 2 van Bartschius.

Alle sterrenbeelden bestaan niet meer.

------------------

Sterrenbeeld geïntroduceerd door Edmund Halley in 1679. De Britse Astronoom ging in 1677 naar het eiland Sint Helena voor de kust van West Afrika om de zuidelijke sterrenhemel vast te leggen in zijn Catologus Stellarium Australium. Hierbij nam hij de sterrenbeelden van zijn voorgangers over en voegde er ook nog een aan toe:

De eik van Karel/ Robur Carolinum (zie het sterrenbeeld van het grote Schip/ Argo). De Eik zou staan voor de boom bij Boscobel waarin Karel de tweede (Charles II) zich verstopte voor de soldaten (Republikeinen) na het gevecht van Worcester. Dit sterrenbeeld is opgenomen in sommige sterrenkaarten zoals die van Johannes Hevelius in 1690 en die van James Barlow 1790. Tegenwoordig staat de boom niet meer op de sterrenkaarten omdat het sterrenbeeld niet erkend werd door de Internationale Astronomische Unie. Hij heeft wel een belangrijke bijdrage geleverd aan het onderzoek naar de komeet van Halley (zie Astronomie). Mythologisch zou het de hemelboom kunnen voorstellen. De astronoom Halley die naar het eiland Sint-Helena ging zou dit sterrenbeeld gevormd hebben ter ere van zijn vorst door sterren van nadere sterrenbeelden te ontnemen zoals 9 sterren van het Schip Argo. Daarom werd dit sterrenbeeld later weer weggehaald door Lacaille.

--------------------

Sterrenbeeld geïntroduceerd door Godfried Kirch, sterrenkundige van de koning van Pruisen, in 1688.

Sceptrum Brandenburgicum/ Scepter van Brandenburg:

Ter ere aan de gelijknamige provincie. Gelegen onder Stier/ Taurus in de kromming van de Eridanus rivier. Dit sterrenbeeld bestaat niet meer.

---------------------

Sterrenbeelden geïntroduceerd door de Pool Johannes Hevelius in 1690: Zijn sterrenatlas Uranographia werd pas na zijn dood in 1690 gepubliceerd. De figuren zin al bedacht in 1660.


Lacerta/ Hagedis:

Vage sterren gelegen op de Melkweg tussen de Zwaan Cygnus en Andromeda/ Cassiopeia. (Dit zou kunnen verwijzen naar Amerika). De Dakota Indianen van Noord Amerika zagen een Salamander bij het sterrenbeeld zwaan. Wellicht is dit overgenomen? Zie Leguan/ Iguana bij sterrenbeeld Zomerdriehoek van Midden Amerika en Zuid-Amerika. Oorspronkelijk zou het zijn een "scepter met de hand der gerechtigheid". Getekend op kaarten uit de tijd van Lodewijk XIV.
zoals van Augustin Royer in 1679. De 17 sterren tussen Cepheus, Andromeda en Pegasus. Het zou boven Parijs verschijnen op een bepaald moment in het jaar ter ere van de koning. Hevelius zou 10 sterren tussen Andromeda en Zwaan verenigd hebben tot de Hagedis. Omdat er geen plaats was voor iets anders dan dit kleine dier, wiens huid bezaaid is met kleine sterren.


Vulpecula/ Vosje:

Een vos met een gans (Anser) in zijn bek. De vage vos staat vlakbij de pijl boven de arend en ten zuidoosten van de Lier/ Lyra. De Egyptenaren zagen ook een gans bij de arend (zie de zodiak van Denderah onder het hoofdstuk geschiedenis). De gans is een ook een lentevogel. De vos is een lentedier. In het sterrenbeeld is een nevelvlek te zien (met middelmatige kijker).

Lynx:

De wilde katachtige, vage rij van sterren tussen Grote Beer, Ursa Major en Voerman, Auriga. Al sinds 1660. Men zou de ogen van een linx moeten hebben om de sterren te kunnen herkennen van dit sterrenbeeld.

Arabisch: Op het astrolabium van Muhammed Mahdi al-Khâdim al-Yazi (1659-1660) lijkt er een soort levensboom te groeien uit de hand van Pollux, of achter het hoofd van Pollux (van Tweelingen), deze strekt zich uit naar boven voor Grote Beer langs en over Lynx.

Leo Minor/ Kleine Leeuw:

Zie de beschrijving bij grote leeuw. Gelegen boven Leeuw.

Schild/ Scutum Sobiescian/ Sobiescianum:

Ter ere van koning Jan Sobiesci/ Sobiesky III van Polen(1629-1696) in de slag om Wenen in 1683. Het vage kleine onduidelijk sterrenbeeld ligt naast Slangendrager. De Melkweg loopt hier overheen. Het stelt een gebogen schild voor met daarop een kruis met een zon er achter. Boven het kruis staat INRI (Te vinden in Acta Eruditorum 1740). Wellicht het gebied Estremadura/ Extremadura: Wat staat voor "aan de andere kant", van de Douro rivier, Grensrivier van Portugal/ Spanje. De Douro/ Duero rivier ontspringt in Soria in Spanje en komt uit bij de haven Porto in Portugal.

Triangulum Minus/ Kleine driehoek:

Ligt onder de gewone driehoek (bestaat nu niet meer)

Cerberus/ Kerberos:

Het mythische driekoppige monster dat de onderwereld Hades bewaakt. (bestaat nu niet meer). De Griekse held Heracles moest deze Kerberos vangen (zie voorjaarsriten). In de vorm van een hond met 3 koppen en een slangen of drakenstaart (soms ook slangenkoppen op de rug). Zie ook schorpioen.


Sextans Uraniae/ Sextant van Venus:

1687. Het belangrijke instrument voor het waarnemen van sterren. Gelegen onder de voorpoten van het sterrenbeeld leeuw.  Maar in 1642 meende de Capucijner monnik Antonio de Rheita in de sterren van dit latere sterrenbeeld een sluier van de Heilige Veronica te herkennen met het gelaat van Christus met doornenkroon. Later is hier niets meer van te herkennen.

------------------

Sterrenbeeld geïntroduceerd door de Duitse astronoom Godfried Kirch 1639-1710

Gekruiste zwaarden: Gladii Electorales Saxonici:

Het bestaat uit twee gekruisde zwaarden van de keurvorst van Saxen en bestaat uit negen, nauwelijks zichtbare sterren die Kirch de letters J-O-H-A-N en G-E-O-R-G gaf. Bij de O komen de zwaarden samen. Gelegen ten zuidoosten van de ster Arcturus (Alfa Bootis) van sterrenbeeld Berenhoeder Het sterrenbeeld bestaat niet meer. (Te vinden in Acta Eruditorum 1740)

------------------

Andreas Cellarius 1660:

Tigris Fluvius rivier/ Tigris rivier:

Loopt over een deel van de Melkweg, vanaf de zij van Slangendrager naar boven, tussen de Arend/ Aquila en de Zwaan/ Cygnus en verder tot boven de hoofden van Pegasus en Veulen. Rivier de Tigris was een belangrijke rivier van Mesopotamië.


Fluvius Jordanus rivier/ Rivier de Jordaan:

Loopt onder en rond het sterrenbeeld van Ursa Major/ Grote beer tot Camelopardalis. Op de plaats van sterrenbeeld Lynx. (Deze zou wellicht kunnen verwijzen naar de Donaurivier). De Jordaan was de Bijbelse rivier waarin Jezus werd gedoopt door Johannes de Doper. En waar later vele anderen zich lieten dopen. In het sprookje van de duivel met de 3 gouden haren (van de gebroeders Grimm) werd de rivier de Jordaan vergeleken met de rivier van de onderwereld (de Styx). Het sterrenbeeld is al veel ouder.

Sterrenbeelden geïntroduceerd door Abbé Nicolas Louis de Lacaille in 1754. Hij werkte tussen 1751-1752 op de Tafelberg bij Kaap De Goede Hoop in Zuid Afrika. De meeste namen waren gekozen van instrumenten uit de kunst en wetenschap.

-----------

Sterrenbeelden geïntroduceerd door de Nederlander Carel Allard rond 1720 maar zouden zijn bedacht door Nicolas Louis de Lacaille (1713-1762) vanaf 1751 op Kaap de Goede Hoop: Zie de Atlas van Bode.

Antlia Pneumatica/ De luchtpomp (vacuümpomp):

Die was uitgevonden door Denis Papin en Robert Boyle. Vaag sterrenbeeld gelegen onder de waterslang Hydra, onder Crater. Bedacht door Nicolas Louis de Lacaille.

Pyxis Nautica/ Het scheepskompas:

Gelegen op de mast van het grote schip Argo; ten oosten van het Achtersteven en aan de noordkant van de Zeilen. Drie vage sterren op een rij. Bedacht door Nicolas Louis de Lacaille.

Pictor/ De schilder/ Schildersezel:

Gelegen onder het grote schip Argo bij de boeg. Vaag sterrenbeeld met onduidelijke vorm ten westen van Canopus en ten oosten van de grote Magelhaense wolk. Bedacht door Nicolas Louis de Lacaille.

Reticulum/ Het Net:

Reticulus. Tussen: Horlogium Pendulum, zwaardvis: Xiphias, Magelhaense wolk en kleine Waterslang (verdwenen). Vervanger van sterrenbeeld Ruit.

Gelegen onder Het slingeruurwerk. Het stelt een rooster of dradenkruis voor, dat wordt gebruikt in een oclulair van een telescoop om de sterposities mee vast te stellen. Vage ruitvorm met een ster in het midden. Gelegen iets ten zuidoosten van de ster Canopus in Carina. Vlak bij Goudvis/ Dorado. Bedacht door Nicolas Louis de Lacaille.


Horlogium (Oscillitorium) /Horlogium Pendulum/ Het slingeruurwerk:

Ter ere van Christiaan Huygens, de uitvinder van het slingeruurwerk. Soms weergegeven als een slingerende pendule, hangend aan de noordkant. Gelegen onder Phoenix en ten oosten van de Eridanusrivier. Naast kleine Waterslang Bedacht door Nicolas Louis de Lacaille.

Caelum/ De graveerstift:

Een soort graveerstift, die wordt gebruikt op koper en fijne metalen. Vaag sterrenbeeld. Gelegen aan het eind van de Eridanus rivier en ten westen bij Columba, de Duif. Een graveerstift heet in het Latijn: coelum, vandaar dat sommigen zich hierin vergisten en het sterrenbeeld de naam: "hemel" gaven. Bedacht door Nicolas Louis de Lacaille.


Sculptor/ De beeldhouwer:

Een hoge tafel met Romeinse buste (beeldhouwatelier/beeldhouwerswerkplaats), de sterren slaan vooral op het beeldhouwgereedschap zoals beitel en passer. Werd voorheen Apparatus Sculptoris genoemd. Dit vage sterrenbeeld ligt onder het sterrenbeeld van Walvis, Cetus naast de Machina Electrica en onder de Eridanusrivier en naast duif, boven Phoenix. ( Dit zijn ook tekens van de Vrijmetselaars). Door Lacaille ingevoerd, toen hij in 1752 van de Kaap de Goede Hoop in Afrika terugkeerde.


Fornax/ De oven:

De oven zou bedoeld zijn voor chemische experimenten en wordt ook "De scheikundige Oven"genoemd. Fornax Chemica/ Apparatus Chemicus. Deze liggen onder het sterrenbeeld walvis, Cetus bij de Eridanusrivier. Door Lacaille ingevoerd, toen hij in 1752 van de Kaap de Goede Hoop in Afrika terugkeerde.

Microscopium/ De microscoop:

Heeft de vorm van een soort boek. Vage sterren ten zuiden van Steenbok en naast de Zuidervis/ Piscis Austrinus, kraanvogel en Boogschutter Sagittarius. Lacaille heeft hiervooor sterren van het sterrenbeeld Boogschutter afgenomen. Bedacht door Nicolas Louis de Lacaille.

Telescopium/ De telescoop: Tubus Astronomicus:

Vage sterren in de vorm van een driehoek. Gelegen vlak onder Boogschutter/Sagittarius en boven Pauw/ Pavo. Tussen Schorpioen en Boogschutter, tussen Altaar en Corona Australis. Door Lacaille. Soms ook verrekijker genoemd. Oorspronkelijk zouden ook de naastgelegen sterren van de andere sterrenbeelden zoals schorpioen en boogschutter zijn gebruikt om een telescoop weer te geven en die werden in 1929 pas weer teruggegeven. De basis van de telecoop ligt evenwijdig met de meridiaan die de boog van Boogschutter raakt. Erbij staat solstitiorum. De schuine telescoop loopt van de voet van slangendrager tot Pauw.

Norma/ De winkelhaak:

Van het Latijn; Normaal="rechte hoek". Oorspronkelijk heette het Noram et Regula; "Tekendriehoek en Liniaal". Dit sterrenbeeld wordt ook wel Meetlat, Winkelhaak, Driehoek of Waterpas genoemd. Gelegen links van De wolf Lupus en naast Schorpioen/ Scorpius (onder Weegschaal zie Zuid, wellicht onstaan vanuit Gamma). Het zou een waterpas voorstellen, een instrument dat gebruikt werd door bouwmeesters/ timmerlieden. Zie passer. Door Nicolas Louis de Lacaille heeft in 1752 de liniaal en een winkelhaak gevormd, door aan de Schorpioen, Wolf en het Altaar sterren te ontnemen.

Circinus/ De passer:

Instrument voor het maken van cirkels en voor bij de navigatie van zeekaarten. Vage smalle driehoek. Ten oosten van Centaurus en ten zuiden van Lupus, de Wolf in de Melkweg (onder Weegschaal zie Zuid, wellicht onstaan vanuit Gamma). Zie winkelhaak. Bedacht door Nicolas Louis de Lacaille.

Octans/ Octans Nautica/ De octant:

Een instrument voor het vaststellen van de hoogte van een hemellichaam/ sterrenbeeld vanaf een bewegend schip. Dit was de opvolger van de Sextant. Het ligt bijna tegen de Zuidelijke hemelpool aan en vormt een vast richtpunt van de Zuidelijke hemel op het Zuidelijk halfrond. Gelegen in het midden van het halfrond. Het ligt onder Pavo/ Pauw. Bedacht door Nicolas Louis de Lacaille.

Mensa/ De Tafelberg:

Deze ligt ook volgens de sterrenkaart precies op de plek van de Tafelberg bij Kaapstad in Zuid-Afrika. En dit was dan ook de echte werkplek van Lacaille in Afrika. Het is een erg zwak sterrenbeeld in een soort ruitvorm en het staat boven de Zuidelijke hemelpool en onder de Grote Magelhaense wolk (Kaapwolk). Bedacht door Nicolas Louis de Lacaille.

----------------------

Sterrenbeelden geïntroduceerd door Charles Le Monnier in 1776.


Turdus Solitarius: Solitaire vogel/ Vrouwelijke blauwe rotslijster/ De kluizenaar:

Gelegen bij het sterrenbeeld Weegschaal/ Libra op de staart van de Waterslang. De Solitaire was bekend van de Filipijnen. Het was een herinnering aan de expeditie naar het eiland Rodrigues in de Indische Oceaan door zijn vriend en astronoom Abbé Alexandre-Gui Pingré. Die in 1761 daar de planeet Venus aan het observeren was toen het langs de zon ging. Op Rodrigues kwam ook een soort Solitaire vogel voor die groter was en langere poten had maar deze bleek al uitgestorven. Wellicht was de rotslijster van belang tijdens de rijstteelt. Later verscheen dit sterrenbeeld op kaarten als spotvogel en soms als nachtuil. De uil stond op de staart van de waterslang Hydra en zijn staart wordt gevormd door de sterren "Zuben el Akrab" (de onderste klauw van schorpioen). Dit sterrenbeeld bestaat nu niet meer. In de prehistorie is de uil bekend als de vogelgodin (ook als ui zonne-ogen). Bekend is de uil van Athena als hemelvogel. Zie sterrenbeeld Raaf.

Le Renne/ Tarandus/ Het Rendier:

Dit Sterrenbeeld herinnerd de expeditie in 1730 van Monnier naar Lapland om de lengte van een breedtegraad van de aarde op te meten. Lalande die ook naar Lapland was gereisd, noemde de woordspeling: "Men noemt het sterrenbeeld ook Oogstbewaker" (Messier), ter ere van Messier, die al dertig jaar de hemel bewaakt ter ontdekking van de kometen. Gelegen boven Camelopardalis (Kameel-giraf, zie boven) bij Cassiopeia (en eigenlijk behorende bij Cassiopeia). Wat op de sterrenkaart een zeer logische plek is. Dit sterrenbeeld bestaat nu niet meer. Opvallend is dat de Sámi (Lappen) zelf een eland zagen in de sterrenbeelden; Auriga, Perseus en Cassiopeia, waarbij Cassiopeia het gewei vormt. Een natuurvolk in Rusland zag een rendiergespan in Cassiopeia wellicht is dit overgenomen door de Europeanen?.

Zie ook Cassiopeia van de Amerikaanse indianen.

----------------

Martin Poczobut uit Vilna 1777:

Taurus Poniatovski: Ter ere van de koning van Polen Stanislas II. een kleine stier naast de slang van slangendrager bij de Melkweg, tussen arend en Hercules. zie de globe van de Cary's uit Londen, 1800 en de kaart van Bode.

------------------

Sterrenbeelden geïntroduceerd door pater Maximilian Hell in 1789 ( zie hemelplanisfeer van Jehoshaphat Aspin ca 1840)

Telescopium Herschilii/ Telescoop van Herschel:

Ter ere van de ontdekking van de planeet Uranus door William Herschel in 1781. Gelegen onder Lynx en boven Tweelingen.  Dit sterrenbeeld bestaat nu niet meer.


Psalterium Georgianum/ George's harp:

Ter ere van Koning George III van Engeland. Gelegen onder het sterrenbeeld Stier/ Taurus en naast Walvis. Door sterren te onttrekken aan Eridanus en Stier. Dit sterrenbeeld bestaat nu niet meer. Koningen die zichzelf vergeleken met goden lieten zich graag afbeelden met de harp.

-----------------

Sterrenbeelden geïntroduceerd door Johann Elert Bode

Honores Frederici/ Ter ere van Frederik:

In 1787. Ter ere van koning Frederik de Grote van Pruisen. Een soort zwaard met halmen, gelegen tussen Lacerta en Andromeda.( Zie Bode 1798). boven de rechterhand van Andromeda.


Officina Typographica/ Atelier Typographique/ Letterkast en Raamwerk:

In 1801. Ter ere van de 350 ste verjaardag van Gutenbergs uitvinding van de losse drukletter. Gelegen onder het sterrenbeeld Eenhoorn en naast grote hond. Dit sterrenbeeld bestaat nu niet meer. Zie ook de sterrenbeelden en de uitvinding van het schrift.

Johann Bode veranderde ook de naam van George's harp in Harpa Georgii in 1801. Dit sterrenbeeld bestaat nu niet meer.

---

Machina Electrica: Electriseermachine:

Het draaiend rad wat stroom kan opwekken. Gelegen tussen de Chemische oven en beeldhouwerswerkplaats onder Walvis. Komt het eerst voor op de Atlas van Bode en is in 1790 onder de sterrenbeelden opgenomen.

------------------

Sterrenbeelden geïntroduceerd door Joseph Jerome de Lalande in 1801.

Globus Aerostaticus/ de hete Luchtballon:

Ter ere van de eerste ballonvaarders; de gebroeders Montgolfier. Onder steenbok, naast Zuidervis. Dit sterrenbeeld bestaat nu niet meer. Zie de Atlas van Bode.


Felis/ de Kat, is het huisdier van Lalande:

Gelegen onder het voorste deel van de waterslang Hydra. Zie de atlas van Bode. Dit sterrenbeeld bestaat nu niet meer.

-----------------------

Sterrenbeelden geïntroduceerd door Samuel Leigh in 1825 (in Urania's Mirror, National Maritime Museum Londen).

-----------------------

Antinous:

130 na Christus. zie de Arend/ Aquila