11: Feesten rond begin Februari     >>

22 januari tot 21 februari (elfde maand)

In de vroege prehistorie werd de periode toegeschreven aan het zodiakteken Tweeling (A, zie hoofdstuk Zodiak en Astronomie). Wellicht stond dit voor het samenzijn van man en vrouw (god en godin) maar ook was het een periode om je ouders te eren. Begin februari vierde men een feest van de hoogzwangere Godin en vrouwen waarbij vrouwen rituelen uitvoeren om de bevalling zo voorspoedig mogelijk te laten verlopen. Meisjes lieten hun vaardigheden zien en de jongens kozen wellicht al hun toekomstige partner uit (op afstand). In de wintertijd verzamelde men wilde groenten en deed men aan de jacht op voornamelijk hert-achtigen.

De rode vrucht behorend bij Tweelingen in Zodiak A noord staat voor de kleur rood. Op het zuidelijk halfrond staat de kleur rood bij de Zuidervis en Waterman.


(Een opvallend iets is dat rond 6 februari uit het sterrenbeeld veulen (of tweelingpaard), naast Pegasus wat meteoren vallen. Maar dit sterrenbeeld is momenteel moeilijk te zien aan de hemel in februari).

Een sterrenbeeld dat bij het verhaal van de samenkomst van de man en vrouw hoort is de sterrencombinatie van de "zomer"driehoek: Arend, Zwaan en Lier. De God en de Godin kunnen eens per jaar bij elkaar komen over de vogelbrug (zie verhaal bij zodiak). Wellicht werden ze toen voorgesteld als twee vogels. Ook het sterrenbeeld tweelingen komen uit het kosmische ei. De heldere poolster vormde destijds de ster Vega van sterrenbeeld Lier. Deze sterren waren toen en vandaag juist vooral in de winter te zien en niet in de landbouwtijd.

Latere zodiaktekens: stier, ram.

Het is bij de herders de tijd dat de lammeren worden geboren en de schapen dus melk krijgen. Het is een feest dat het kind in de buik eert. Het feest van de melk. Het staat ook in het teken van reiniging.

Landbouwperiode: Hier komt het sterrenbeeld Vissen (D) naar voren. In de periode van Ram wordt het Waterman (E). Men brengt dit in verband met de vastentijd. In sommige streken lopen er al gemaskerde figuren rond tot Carnaval. Griekenland en Italië beginnen al met voorjaarsriten. In Italië en sommige zuidelijke landen is er al een extra zaaifeest aan het eind van januari. Waterman zou in periode E staan voor het seizoen van de winterregens.

Rond 20 januari: Op de tweede zondag na Driekoningen houdt men een speciale kerkmis. Vooral gewijd aan de bruiloftsmaal (Evangelie Joh 2:1-11) en met name de Bruiloft te Kana in Galilea waarbij Jezus het water in wijn liet veranderen. Hierbij zei men dat de wijn water was voordat de sluier werd weggenomen. Hiermee zou het geheim van het heil van Christus kruisdood zijn bedoeld. Het Lieve-Vrouwe Broederschap in Den Bosch (bij de kerk van Sint Jan) hield in de middeleeuwen een speciale maaltijd waarbij zwanen werden opgediend onder muziek. Dit broederschap ter ere van Maria in het Zwanenbroedershuis was speciaal en alleen bedoeld voor de uitverkoren adel (zoals de leden van het koningshuis). Ook de schilder Jheronimus Bosch was hier lid van. De Sint-Jansminne: een dronk die op de kerkelijke feestdagen van deze heilige Johannes werd uitgebracht maar tevens op bruiloften. Johannes was namelijk ook de apostel van de liefde. De drank werd ook op 27 december gedaan. Zoals de wijn het bloed word waarmee christus de mensheid verlost zou hebben werd dit ook vergeleken met de pelikaan met zijn grote liefde voor zijn jongen. Nadat de jongen waren gedood door een slang. Prikte hij zichzelf in de borst in zijn hart en offerde deze aan zijn eigen jongen waarop ze weer tot leven kwamen. Soms ook de slang die uit haat de eieren in het nest van de Pelikaan kapot maakt. Als de duivel die de zondeval teweeg bracht van Adam en Eva bij de boom in de tuin van het paradijs.

In de Dominicaanse republiek en in zuid Amerika viert men op 21 januari. Sint Altagracia. Men eert een heilige gelijk aan Maria

21 januari: Heilige Agnes/ Sint Agniet/ Sint Agneet; was een van de 7 belangrijkste heilige vrouwen (zie ook 5 februari). Ze stond patroon voor de verloofde paren. Ze wilde niet trouwen omdat ze zei al getrouwd te zijn met Jezus. (Ze staat ook in verband met Minerva). Ze was dus de Maagd. Het nieskruid of nieswortel (kerstroos) bloeit. Het werd ook Sint-Agneetkruid genoemd. Soms dacht men dat dit een overgangsdatum was naar het volgende sterrenbeeld van steenbok naar waterman. Daarom zei men dat de nieuwjaarswensen uitgesproken mochten worden tot Sint Agnesdag, 21 januari. Het lam, boek zijn haar attributen. Soms ziet men de specht bij haar afgebeeld. Ze staat ook met haar dag op de middeleeuwse kalender.

In het zuiden van Europa kon men veel vroeger zaaien daarom hield men al zaaifeesten rond 24-26 januari, Ter ere van de landbouwgodinnen Ceres en Terra. Daarom hield men hier al riten die gelijk waren aan de zaairiten (zie Pasen en Joris en de Draak).

22 januari: Sint Vincentius/ Vincent van Zaragoza: Nu zou het warmer zijn. Het was 100 dagen voor mei (voor 30 april waar de meifeesten begonnen). Verbonden met, wijn, raven op de molensteen. Een of meerdere kruiken (zie waterman). Hij staat tevens voor het terugkrijgen van gestolen spullen (zie het gebruik van slepen bij de oud- en nieuw vieringen).

Sint Paulus/Sint Pauwel (25 jan) Bekering van Paulus:

Ziet er hetzelfde uit en staat voor het zelfde als Sint Pieter.

De dag van de twee heiligen Sint Petrus en Sint Paulus valt op 29 juni, want ze zouden op dezelfde dag en op hetzelfde uur zijn gestorven (verwijzing naar tweelingen). Sint Paulus (of Saul) was een nieuw toegevoegde apostel; zijn attribuut was een afgehouwen hoofd en het zwaard. Hij staat in verband met Sint Stefanus en werd ook gevierd als zijn plaatsvervanger op 25 januari. Petrus ("rots" genoemd) was geen Apostel maar werd wel veel genoemd in de bijbel en zijn naamdag werd ook op 22 januari gevierd daarom zijn zijn attributen voorjaarstekens zoals sleutels en de haan. Soms legt de ekster al een ei met Sint Pauwel. 25 januari wordt eigenlijk Sint Paulus-Bekering genoemd. Weersvoorspelling: "Sint Paulus-Bekering Helder en Klaar, doet hopen op een goed jaar".

In België wordt verteld dat Paulus in het dorp Galmaarden verscheen om de zieke dieren koeken te geven waarvan zij spontaan genazen. Tijdens het St. Pauwelfeest deelt men tijdens een optocht deze genezende Pauwelbroodjes uit. Opvallend is dat in November al begonnen wordt met dit feest (gelijk aan Carnaval). Men kiest een Pauwelbende uit jongeren met een hoofdman; de Pauwel. Hij moet dan de Heilige Paulus gaan uitbeelden. Bij de bende horen ook een "koezen"of grappenmaker, een "zakdrager"of penningmeester, een vaandeldrager en zes tot twaalf apostelen. Op de eerste zondag na Eligius van Noyon/ St. Elooi (1 december). beginnen te Pauwelfeesten met het vragen om toestemming (de Pauwel weggeven). Na het klokkenluiden gaat de Pauwelbende graan ophalen en de Pauwelbroodjes bakken. Deze broodjes worden ook nog gewijd tijdens een mis. Eigenlijk zijn deze broodjes zo klein als knikkers en lijken sterk op Nederlandse Pepernoten. Ze worden als afweermiddel tegen wormen in de grond gestoken of gemengd in het dierenvoedsel of in het zaaigraan. Ook worden de Pauwelbroodjes wel gezaaid vanaf het versierde paard die rondrijd onder het zingen van Pauwelliedjes. De Pauwel is in het wit gekleed en ingesmeerd met bloem. Men roept dat de Pauwel "Pluik" verdiend heeft (betekenis onbekend). Hierna volgt een kermis.

In Nederland bakte men Poffertjes tijdens St. Paulus. Het baksel van de poffertjes moest goed luchtig zijn door het goede graan.

(Zie ook het volgende feest van Sint Pieter).

Op de middeleeuwse kalender staat Paulus met zijn zwaard. Op de merkstaf/ primstav: Een boog/ kruisboog met iets er op, of een zwaard. Noors: Pål med bogen, Pål skyttar. Maar de boog is geen attribuut van Paulus.

26 januari: De mossen groenen en steken sporendoosjes op hun steel omhoog, De grote groene specht zoekt haar roffelboom.

30 januari: Sint Aldegonda van Maubeuge. Dochter van de heilige Walbertus en Bertillia. De heilige Waltrudis van Bergen was haar zuster. Ze zou het klooster gesticht hebben van Maubeuge aan de Samber. (zie Wahlen en molensteen). Ze draagt een scepter en een duif zou een zwarte sluier op haar gelegd hebben. De brandende kaars die ze draagt is ook gewijd aan Waltrudis.

Wellicht op de merkstaf/ primstav: een schuine tak naar rechts. Valt over het teken van 2 februari. Komt verder weinig voor.

31 januari: Sint Vernonus/ Veroon: Zogenaamde kleinzoon van Karel de Grote zelf. In Lembeek liet hij een bron ontstaan door een stok in de grond te slaan. Hij heeft ook een tweelingzus; Verona. Een omgevallen boom leidde haar de weg naar haar broers graf. Patroon tegen ziekte en voor de brouwers. Op 4 februari verplant men een boom gewijd aan Sint Veroon.


*1 februari weer een belangrijke dag voor de natuur. Het was 40 dagen na de winterzonnewende en 50 dagen voor de lente equinox (palmpasen). (sommigen begonnen hier al met vasten. Het feest kent vele namen: Imbolc, Donarblot, Quinquagesima, St. bridgid's day, Virgin Mary (Maria Lichtmis), Groundhog day, Hromnice. Een feest van vruchtbaarheid en reiniging (vaak begon men al met reinigen in januari met driekoningen). Tegenwoordig nog bekend onder voorjaarsschoonmaak. Weersvoorspellingen en voorspellingen over de komende oogst/ seizoen. Begin van Landbouwaktiviteiten.

*In de vroege prehistorie gingen de vrouwen naar heilige plaatsen om er voor te zorgen dat hun bevalling snel en makkelijk zou verlopen. Dit gebeurde ook bij heilige stenen door door het gat van een heilige steen of boomwortel van een heilige boom te kruipen. Soms liet men zich van een bepaalde gladde steen glijden. Dit deed men ook om zich te reinigen. In sommige kerken heeft men dit gebruik overgenomen waarbij men onder een heilige tafel, grafkist of boog doorkruipt. In sommige culturen gaan de vrouwen naar de zee (Afrika).

1 februari Engeland: St. Bridget's day/ St. Brigid's day

Opvallend is dat 1 februari precies zeventig dagen is voor 1 april (het oude Pasen?). "Septuagesima". "Jezus verrijst over 70 dagen". Later stond dit voor het aantal jaren dat Israël in Babylonië in ballingschap was en de tempel verwoest lag. Deze lange periode is echter later ingevoerd.

2 februari Maria Lichtmis feest:

Dit valt precies op 40 dagen na het Kerstfeest. Traditiegetrouw bakt men Pannenkoeken en in de kerk steekt ieder een kaars aan. Dit is een traditie die ook wordt gedaan tijdens Carnaval voor de Pasen. Een oud gebruik (wat men ook deed met de aangebrandde hout of takken van de vuurfeesten) was het bewaren van de aangestoken kaarsen in de kerk. Als er dan onweer of storm was dan stak men deze aan om het huis te beschermen tegen bliksem en stormwind. Weersvoorspellingen. "is het op Lichtmis Helder en Rein, het zal dan nog lang winter zijn". Lichtmis Helder en Klaar: betekende veel sneeuw, een goed bijenjaar maar een slecht begin voor de boer. Lichtmis en doorns: Als er op Lichtmis druppels aan de doornhagen hangen, was het schoon vlas te wegen. Als de doornboom lekt, dan drinken de vetweiders wijn. Als de doornhagen likken, dan zullen de korenkarren
kwikken. In Drenthe: In Meppel gingen de schippers op Maria-Lichtmis weer varen na hun winterstop op Sint Catharina. Dit staat aangegeven op de middeleeuwse kalender als Maria met kroon.

Op de merkstaf/ primstav: Een soort boom/ stok met ruit en 4 kruizen. Noors: Kyndelsmesse, kindermesse, kjærmesse, lysene sine messe, missa candelarum.

3 februari (soms 11 februari of 29 december): Heilige Blasius. Blasius of Sint-Blasius (Armeens: Սուրբ Բարսեղ, Sourb Barsegh; Grieks: Άγιος Βλάσιος, Agios Vlasios; Turks: Aziz Vlas, Engels: St. Blais). Bisschop van de Armeense stad Sebaste in centraal Anatolië. (Grieks: Σεβάστεια, Sebasteia, vertaald van het Romeinse: Augusta, van keizer Augustus. Armeens: Սեբաստիա; Kurmanci: Sêwas: Sivas). Zie de Griekse term voor koning/ koningin. Patroon van de wolwevers met de kaarde. Rond deze dag houdt men twee gekruisde kaarsen voor de gelovigen als genezing tegen keelziekten. Hoewel dit ook wel op 2 februari wordt gedaan. Men voorspeld de komende wind voor het nieuwe jaar. Hij kon met dieren praten en was patroon van de steenhouwers en wolwerkers. Een varken en visgraat hoort ook bij zijn legenden. Hij wordt genoemd samen met de heilige Apollonia (vrouwtje van de kou) van 9 februari. Hij is een van de 14 noodhelpers. Op de middeleeuwse kalender staat hij op 3 februari afgebeeld met een kaarde in de vorm van een blaas-hoorn?.

Op de merkstaf/ primstav: Staat een klein symbool. Noors: Blåsius. Zij zien ook een blaas hoorn. In Engeland op de merkstaf (clog) een groot schip.

5 februari: Sint Agatha van Sicilië/ Sint Agaat: was een van de 7 belangrijkste vrouwelijke heiligen. Agatha van Catania (Italiaans: Agata, Spaans: Águeda, Frans: Agathe). Haar attributen zijn palmtak, schaar of tang en afgesneden borsten op een schaal of kom, en ze draagt een lange brandende kaars (vuursymbool). Ook draagt ze een krooon. De weegave van vrouwenborsten stamt al uit prehistorische tijden en de manier waarop ze is gemarteld kan een verwijzing zijn hiernaar. Ze staat in het teken van melk in de boterkarn. Schutspatroon van armen, herders, smeden, wevers. Ze helpt tegen vulkaanuitbarstingen en borstziekten. In Duitsland ook schutspatroon van de brandweer. Op haar dag wordt agathabrood gezegend. Ook zegent men "Agathenzettel". Een soort brief met genezingsspreuk.

Een Joodse vrouw is na de geboorte van een zoon 40 dagen onrein. Vroeger moest zij na die periode naar de tempel in Jerusalem gaan om te offeren en haar kind op te dragen aan god. Dus zijn ook Maria en Jozef 40 dagen na de geboorte van Jezus naar de tempel gegaan op 2 februari. de oude Simeon zag het kind en herkende de Messias in hem en kon daarna gerust sterven. In de middeleeuwen werd het een belangrijk Mariafeest (ook wel Maria Reiniging genoemd). Men trekt zingend met een processie met brandende kaarsen de kerk binnen (ook wel "Candlemas" genoemd) soms werd het meer gezien als boeteritueel. De kerk ziet het feest ook als afsluiting van de kerstperiode. Bij de Protestanten loopt de periode als het ware door tot aan de Aswoensdag, de dag voor de vastentijd. Later stond het feest meer in het teken van Jezus dan Maria.

6 februari: Sint Am-aan (Amandus?) zie België. Start zaaitijd tot Sint Mach-uit (Machutus/ Malo?) 24 november. Dit gaat over het landbouwjaar. (In Wales staat hij op 29 maart en in Archingeay op 14 november). Amandus/Amand van Maastricht/ Tongeren/ Gent/ Elno. Missionaris.

6 februari: Dorothea van Cappadocië. Beschermheilige van de roos (en symbool van de appel). Ze werd gemarteld met brandende fakkels. Bij haar terdood veroordeling in de winter vroeg men aan haar of ze na haar dood vruchten en bloemen kon sturen uit de tuin van haar hemelse bruidegom.
Ze zei dat ze dit zou doen en na haar onthoofding zou ze een kind gestuurd hebben met appels en rozen. De Leuvense Rederijkerskamer De Roos verbond zich met de mythe. Haar attributen zijn een hengselmandje en een zwaard, vaak draagt ze een bloemenkrans op haar hoofd. Soms begeleid door een engel. Dorothea wordt aangeroepen door vrouwen in barensweeën, verkopers van bloemen en fruit, tuinlieden, bruiden, bierbrouwers, stervenden en pas-gehuwden. Patrones tegen valse beschuldigingen en armoede. Gezien de datum van haar feestdag is Sint Dorothee brengt meestal sneeuw een uitspraak die nogal eens bewaarheid wordt. Op haar dag zouden de bomen gezegend worden.

6 februari op de merkstaf/ primstav: staaf met kleine vogel? Noors: Wellicht Dorothea. Komt weinig voor.

6 februari: Vedastus van Atrecht (Frans Atrecht: Arras)/ Sint Vaas. In Brugge en Gent op 13 februari. Andere termen: Vedast, Vast, Vaast, Waast, Wadast, Gaston en Foster. Bisschop soms afgebeeld met beer of wolf. Symbool voor het wilde heidendom die hij moest bekeren.

9 februari: Sint Apollonia. Rederijkers hielden spelen in de middeleeuwen, later werd haar verering verboden. Apollonia zou uit Alexandrië uit Egypte komen. En haar moeder zou haar gekregen hebben nadat ze tot Maria bad. Men zou haar de tanden uit de mond hebben getrokken. Vandaar dat ze wordt afgebeeld met een tang en tand (verstandskies?).
Tevens draagt ze een palmtak en kroon. Beschermheilige van Rederijkerskamer.

10 februari: Scholastika van Nursia. Tweelingzus van Sint Benediktus (van 21 maart). Zou de eerste zijn van de Benedictijner orde. Door haar gebed zou ze onweer en bliksem aanroepen. Toen ze stierf veranderde ze in een duif, en dat is ook haar attribuut. Verder: lelie, staf, regelboek, dun kruis. Patrones van Benedictijnse nonnen, kersverse moeders, kinderen met stuiptrekkingen, Le Mans, aangeroepen tegen stormen, regen en bliksem. Ook zou haar borsten zijn geamputeerd waardoor ze beschermer werd voor moeders.

12 februari (ook 17 of 18 juli): Sint Marina. Ze was afkomstig uit Bithynië (West-Turkije; zie tweelingen; de sterren op aarde) maar haar heiligdom vormt de oude prehistorische bron in Augas Santas in Spanje (zie slangen). Tijdens haar leven zou ze als man zijn verkleed, dit aspect zien we ook terug bij een van haar latere zussen; de mysterieuze Sint Kümernus/ Sint Kummernis (Ontkommernis)/ Sint Uncumber of Wilgefortis/ Liberata genoemd. Deze latere vrouwelijke heilige kreeg een baard en leek op Christus zelf en zou zelfs gekruisigd zijn als Christus. Vereerd in Nederland in de kerk van Sint Jan in Den Bosch. Ze zou vergelijkbaar zijn met een Italiaanse heilige Julia. (Wellicht keek men naar Egypte naar de koningin met de regeringsbaard, zij die als godin werd vereerd).

13/14 februari Hierop begon het feest al ter ere van de doden met als hoogtepunt op 22 februari. Het was tevens een vruchtbaarheidsfeest van vruchtbaarheid en reiniging: Parentalia, Lupercalia, Ter ere van het goddelijke echtpaar Jupiter en Juno . Het Valifeest, St. Valentijn, St. Valentinus, nu bekend als valentijnsdag. Deze dag is 46 dagen voor 1 april (oude paasdatum) en is dus gelijk aan Aswoensdag (zie het askruis).

Een bekend symbool van de liefde is de god Amor, als gevleugeld mannetje met zijn pijl en boog.

13 februari: Thans op 15 September: Onze lieve vrouw van Smarten: Ter ere van Maria, ook het begin van vele kermissen.
Vroeger werd ze ook onze lieve vrouwe van zeven weeën genoemd. Vanwege de tegenstand op het getal zeven zou het ook verplaatst zijn naar 13 februari 1497 (oude stijl).
Maar vreemd genoeg vonden er ook al spelen plaats ter ere van de vrouwe van zeven weeën voor deze datum in het voorjaar. Zowel in Nederland als in België. Zoals op 25 maart 1493 in Mechelen.

14 februari St. Valentijn, aanloop naar de lente equinox:

Grieks: zie het feest van Dionysos en zijn bruid (via de link onderaan). Verwijzing naar het sterrenbeeld Noorderkroon: Corona Borealis. Degene die Dionysos/ Dionysus imiteerde werd vaak rood geverfd. In Athene huwde de koningin symbolisch met Dionysos.

De Grieks-Atheense kalender: de maand Anthestèrion:

Malta: Het Griekse feest van Anthesteria gevierd op de 11de tot de 13 de van de maand Anthesterion. Gewijd aan Dionysos maar ook aan de doden (voorouder Engels: Ancestor). Ook in Macedonië vereerde men nu de overleden voorouders. In Athene eerde men de voorouders. Men bond touwen rond de tempels om de geesten buiten de houden. In de ochtend kauwde men op hagedoorn/ meidoorn (Crataegus) of wegedoorn (Rhamnus catharticus) (Ook in Griekenland opgehangen bij deuren en ramen tegen zogenaamde heksen). Men smeerde de huisdeuren in met pek om boze geesten tegen te houden (dit deed men ook bij kindergeboorten). Tijdens het feest maakte men potten vol met gekookt eten. Dit eten was bedoeld voor de goede geesten. Het is niet zeker of deze wel binneshuis mochten komen. Geen priester zou van dit offermaal eten. Aan het einde van het feest werden de zielen verzocht te vertrekken. Men zei:"Naar buiten met jullie, geesten. De Anthesteria is voorbij". (In slavische landen maakt men vaak een kruis van pek of teer op de deur tegen boze geesten).

Op de elfde dag van deze maand hield men het feest van Dionysos (god van de wijn en vegetatie) in het oude Griekenland. Men hield het ritueel van "het openen van de wijnkruiken". Slaven kregen op deze dag iets meer vrijheid. Ze mochten feesten (wellicht met drank) en schreeuwen. Zoals ze ook lawaai maakten tijdens het feest van Cronia (zie periode 4).

Op de twaalfde dag van deze maand werd het gevierd als een symbolisch huwelijk tussen godin Athene en Dionysos. In Athene werd deze god dan gehuwd aan de koningin. De koningin moest een gewone burger zijn en geen andere man dan haar echtgenoot hebben gehad. Ze moest offers geven voor de staat en mocht de heilige tempel betreden (Bucolium of ossen stal). Ze werd vergezeld door veertien heilige vrouwen naar het altaar. Volgens Aristoteles zou het plaatsvinden bij de residentie van de koning in de oude veestal bij de Prytaneum ofwel gemeentehuis. Dit stond op de noordelijke helling van de Acropolis. Hoe het feest precies verliep is niet bekend. Zie ook de volgende periode van Carnaval. Verwijzing van Dionysus en zijn bruid naar het sterrenbeeld Noorderkroon: Corona Borealis.

Omtrent de kleine mysteriën is zeer weinig bekend. Zij werden in de maand Anthesterion gevierd aan de oevers van het riviertje Ilissos, in een voorstad van Athene, waar een tempel werd gevonden, speciaal voor de viering van dit feest bestemd. Zij waren vooral aan Persephone en Lakchos gewijd. Op mystische wijze werden deze met elkaar in het huwelijk verbonden. Men reinigde zich met het water van de Ilissos en hier had ook de eerste wijding plaats. De grote Eleusinische mysteriën vonden plaats op 14 Boedromion (zie 6). De mysteriën van Eleusis. Eleusis (Nederlandse naam: Elefsina) is een plaats in Attica in de buurt van Athene. De mysteriën waren geheim omdat ze stonden voor de initiatie van jongen naar man. De grote Eleusiniën duurden verscheidene dagen. Op 14 Boedromion werden de heilige voorwerpen van Eleusis naar het Eleusinion gebracht, een tempel aan de voet van de Akropolis van Athene.

Op Kreta vierde men vroeger op 2 februari in de grot van Acrotiri bij Kydonia het feest ter ere van "De maagd Maria van de beer" (Panagia Arkoudiotissa). De beer stond in nauw verband met de geboorte van kinderen. In Arkadië kon de moeder van de vooroudergod Arkas zich veranderen in een beer kort voor Arkas werd geboren. De naam van de moeder was Kallisto Megisto of Themisto. Verwant aan godin Artemis. Artemis zelf kon zich veranderen in een beer. Meisjes van Athene dansten als beer ter ere van Artemis van Brauronia. Vooral tijdens de initiatieriten van de meisjes. Zie ook het sterrenbeeld van de grote beer.

Kreta: Grieks tweejarig lentefeest van Dionysus: De mythe van Dionysus als Zagreus/ Zagreos (het gehoornde kind) die in de gedaante van een stier door de Titanen in stukken werd gereten en later tot leven werd gewekt werd nagespeeld. Hierbij zou men een levende stier met de tanden in stukken hebben gereten en in de bossen hebben gerend en geschreeuwd. Ze droegen een mand die het zogenaamde hart van Zagreus bevatte. Met begeleiding van de wilde muziek van fluiten en cimbalen deden ze de ratels na waarmee de god naar zijn dood werd gelokt. De god werd dan weer tot leven gewekt door de godin als Dionysus, landbouwgod en brenger van het voorjaar. Ook zou hij zijn moeder Semele uit het dodenrijk Hades hebben gehaald. Volgens de Argolische traditie zou hij door het Alcyonische meer naar de onderwereld zijn gegaan (Het meer symboliseert dan ook een spiegel). De Argoliërs riepen hem symbolisch weer uit het water door trompetgeschal, terwijl ze een lam in het meer gooiden als offer voor de bewakers van de doden. Soms werd Dionysus vergeleken met een vos. Zie ook de volgende periode. Vertaling omtrent Zagreus is onzeker.

In Cynaetha in noordwest Arcadië hield men een feest. De mannen smeerden hun lichaam in met olie en kozen een stier uit en droegen deze naar de tempel van Dionysus. In heel Griekenland werd Dionysus ook vereerd als stier en men offerde stieren en kalveren aan hem. Maar tevens vereerde men Dionysus in de vorm van een geit, zie ook carnaval van de volgende periode dat ook in zijn teken staat. Want in de myhte veranderde Zeus hem ook in een geit om hem te beschermen tegen zijn wraakvolle vrouw Hera. Zoals wanneer de goden naar Egypte gevlucht zouden zijn om de furie van de Typhon te ontsnappen hij in een geit veranderd zou zijn. Zo zouden zijn aanbidders een levende geit in stukken snijden en het rauw verorberd hebben omdat ze geloofden dat ze zo het lichaam en het bloed van hun god Dionysus aten. Vertaling onzeker

Overigens waren het aanvankelijk de grote godinnen Hera en Juno die de geitenhuiden droegen en geitenhoorns.

Romeins: 13 februari-21 februari Parentalia: zielen van de overleden voorouders vereren als voorloper voor het aansluitende feest van de lente equinox op 15 februari: Lupercalia/ Lupercalium. Ter ere van God Lupercus (later met Pan gelijkgesteld)/ Of Faunus. (de god in de gedaante van een bok). Zie lupus: wolf/ Lupa(e): wolvin, lichtekooi. De god van de vruchtbaarheid maar ook de hoofdgod Jupiter werd vereerd. Men bakte pannenkoeken, ze stonden voor een goede oogst. Dit lijkt erg op het Valentijnsfeest en was de aanloop tot het Carnavalsfeest.  Numa Pompilius (rond 715-673 vChr, de tweede keizer van Rome, noemde de maand Februarius (Februari). Wellicht van "februa"; februum: een geitenleren riem die gebruikt werd tijdens de vruchtbaarheidsriten in deze perioden. De luperci sloegen hiermee de vrouwen om ze vruchtbaar te maken. Reinigingsmiddel, reinigingsfeest. Of het zou afstammen van "februare"; "reiniging". Destijds was Februarius de laatste maand van het jaar voor de kalenderhervormingen. Februari werd ook als ongeluksmaand gezien omdat het de laatste was en het 28 dagen had, een even getal, voor de Romeinen een ongelukkig nummer. Na 23 februari werd soms de schrikkelmaand Mercedonius ingevoegd (zie volgende periode).

21 februari: feralia/ feralium: "van de doden". Feest waarbij de doden offers werden gebracht.

Feriae Semetivae/ Sementina: Feest van het zaaien in Italië gehouden in Rome. Ter ere van godin Tellus, moeder aarde van 24 tot 26 januari en godin Ceres, van de landbouw met name het graan op 2 februari. Tijdens het feest werden Oscilla's aan bomen gehangen (het schommelen zou de grond vruchtbaarder maken, zie het feest van de held en de draak). Dit waren maskers of afbeeldingen van goden, met name Bacchus. De precieze zaaidag met het feest van Feriae Conceptivae (wanneer het zaad werd ontvangen door de aarde) werd bepaald door de stand van de maan en sterren en stond dus niet op een vaste datum.

Latijn: 11: undecim. Undecim(us) is elfde.

KERK:

Bisschop Valentinus uit Terni (Italië) stierf rond 270 als martelaar, hij werd onthoofd. Omdat er weinig over hem bekend was is later 14 februari toegewezen aan de broers Cyrillus en Methodius uit Thessaloniki (hun naamdagen komen oorspronkelijk van een andere datum). Tevens kan 14 februari terugslaan op 1 februari als uitgelopen datum. Zij zijn beide bekend door het kerstenen van Oost-Europa en zijn populair in o.a. Rusland. Omdat hun Valentinus gaf bloemen aan armen en zieken en aan jonge paren gaf hij een bloem als symbool van trouw en een gelukkig leven. Daarom zouden geliefden op zijn feestdag elkaar kleine liefdesuitingen geven. Valentinus genas de blinde pleegdochter van Asterius, stadhouder van Rome. Asterius zou zich hierop bekeerd hebben en zich met zijn hele huishouding laten dopen. Hij zou de gevangenen Christenen vrijgelaten hebben tot ongenoegen van de keizer Claudius II. De keizer liet Valentinus toch martelen en onthoofden op 14 februari.

Vandaag de dag is het een liefdesfeest waarin men anoniem de liefde verklaard aan iemand. Meestal door het sturen van een kaart of brief. Vroeger werd dit feest gekoppeld aan carnaval. Zie Engeland .

Strâ-rijden: Zee rijden. Op Schouwen reed men in Nederland te paard naar zee in februari op een maandagochtend. De paarden gaan zover in zee dat de benen onder staan zodat ze beschermd werden tegen de geesten, dit deed men ook om de lente te begroeten. Zie ook Sint Pauwel.

17 februari: Sint Sylvijn/ Silvinius.

20 Februari Sint Sebastiaan: In België viert men dan een grote boogschutters wedstrijd waarbij men als beste wordt gekroond tot koning (Schutterspatroon zie St. Joris). Op Sicilië viert men St. Sebastiaan met een processie. Samen met St. Vincentius (22 januari) en St. Pieter vormt dit een overgangsdatum naar het volgende sterrenbeeld van steenbok naar waterman. Men deed ook aan weersvoorspellingen maar het belangrijkste was toch wel de nieuwe wijn waaraan men zich ruimschoots te goed deed. Op Sint Sebastiaan en Febiaan zou het sap in de bomen gaan.

Eind Januari en begin februari in andere landen >>11A

-----------------------

Periode van Steenbok (nu) (F). In Nederland viert men in de kerk nog feesten zoals het Marialichtfeest. Op 14 februari vieren we Valentijnsdag; hierop mogen geliefden of partners elkaar bloemen, een kaart of cadeautje sturen/ geven.

Door het warmere weer/ klimaat beginnen de vogels al met fluiten van begin februari. Ook de krokussen bloeien al in Nederland.

Planten half februari: Groot hoefblad: Petasites hybrides/ Petasites hybridus. Noors: Legepestrot. Grieks: Petasos; breedgerande hoed (Engels: Butterbur/ Pestilence wort). Blad heeft de vorm van een paardenhoef. Duits: Pestwurz.

Sneeuwklokje: Galanthus nivalis,Noors: Snøklokke. Grieks; Gala; Melk en Anthos; Bloem. Nivalis betekent in of bij de sneeuw groeiend.


Naar het volgende feest