Herfstfeesten, 22 augustus tot 21 september ( zesde maand)      >>

In de vroege prehistorie nam de god van de onderwereld de Godin mee. Hij wordt weergegeven als sterrenbeeld Steenbok. Men eert nog de Godin en leeft toe naar de Herfstequinox. In de koude tijd is dit de periode van Herfst. Half tot eind augustus ging de godin met de god van de onderwereld (steenbok) mee net als de vrouwen die een partner hadden gevonden in het grote jachtkamp. In augustus kwamen de muggenzwermen over de toendra en de rendieren trokken weer terug naar het zuiden. Ook de mensen gingen eind augustus weer terug naar hun herfstkampen (hutten).

>>6A

In de grot van Lascaux zien we twee steenbokken die tegenover elkaar staan opvallend is het aantal van 6 hokjes die tussen de steenbokken staan.


Later komen de zodiaktekens: Boogschutter en Slangen.

Herderstijd: De eerste herders komen met hun kuddes al terug naar de overwintering plaatsen (In de landbouwtijd gebeurde dit pas in de volgende periode hieronder). De tijd van het gevecht tussen rammen en bokken. Eind september gingen de rammen en bokken met de schapen en geiten paren. Dit was de beste tijd hiervoor want dan werden de lammetjes geboren eind februari en hadden ze de beste overlevingskansen.

Landbouw: Tijdens de periode van stier is het eerste teken de Schorpioen. Toen men ging handelen op grote schaal en belasting ging betalen bedacht men een nieuw zodiak teken vanuit de scharen van de schorpioen; de Weegschaal. Hierin werd de oogst gewogen. Later in de periode van Ram werd de Maagd in deze tijd geplaatst en stond ze dus voor de oogstgodin. Maar het eigenlijke oogstfeest begon eigenlijk al in juli. Daarom overlappen of lopen de feesten uit naar de volgende maanden. De oogstgodin gaat dan ook pas naar de onderwereld in eind oktober. Ook het feest van de toren en de draak loopt uit naar september en oktober. Hierbij zien we opnieuw Mercurius (Hermes) verschijnen om het land vruchtbaar te maken.

De Grieks-Atheense kalender: de maand Boedromion.

Grieken: Op het eiland Ceos (Chios?) keken de mensen uit naar het rijzen van de ster Sirius met armen in hun handen. Ze offerden op de bergen aan de ster en probeerden voorspellingen te doen over het onheil van het komende jaar. Het offer zou ook de koele noordenwind (Etesian winden) laten waaien. Deze zouden rond deze tijd van het jaar gaan waaien en de hitte van de zomer verdrijven. Maar de ster Sirius is afhankelijk van de Precessie (zie Astronomie) en het rijzen van de hondsster (Sirius) is sterk verschoven. De ster werd door hen: Stella Maris; "De ster van de zee" genoemd. In juli als voorbode voor de start van halcyon weer voor de mariniers.

Ook op de top van de berg Pelion in Thessalië in het heiligdom van Zeus, bracht men offers aan de rijzende ster Sirius. De mensen die de offers brachten waren uitgekozen door de priesters en ze droegen verse schapen-huiden.

In Delos en Tenos zouden ze deze maand niet Boedromion maar de maand Bouphonion hebben genoemd (vermoedelijk naar het stieroffer Bouphonia wat in Athene normaal in de lente werd gedaan).

De 20ste van de maand Boedromion zou gelijk vallen met de zesde dag van de Eleusinische mysteriën.
Dus deze begonnen op de 14 dag van Boedromonion. De mysteriën van Eleusis. Eleusis (Nederlandse naam: Elefsina) is een plaats in Attica in de buurt van Athene. De mysteriën waren geheim omdat ze stonden voor de initiatie van jongen naar man. De grote Eleusiniën duurden verscheidene dagen. Op 14 Boedromion werden de heilige voorwerpen van Eleusis naar het Eleusinion gebracht, een tempel aan de voet van de Akropolis van Athene. Het feest was gewijd aan Persephone en Demeter. (van het Graan) Omtrent de kleine mysteriën is zeer weinig bekend. Zij werden in de maand Anthesterion (zie 11) gevierd aan de oevers van het riviertje Ilissos, in een voorstad van Athene, waar een tempel werd gevonden, speciaal voor de viering van dit feest bestemd.

Griekenland: De grote mysteriën/ feesten (Epopteia) ter ere van godin van het graan, Demeter, in de herfst. Ook wel de Mysteriën van Eleusis genoemd zouden rond 400 vChr zijn ingevoerd. Het zou gehouden worden om mensen te onderscheiden van dieren en om het eeuwige leven te verkrijgen. Maar hier werd voortaan al het graan (en offers) van Attica en bondgenoten naar toe gebracht dat bestemd was voor alle tempels en regeringsfunctionarissen (als belasting). De nachtelijke processie met toortsen ging van Eleusis naar Athene en terug. Hierbij werden aan Demeter gewijde heilige objecten (Hiera) in kisten (cista's) gedragen (waarschijnlijk landbouwwerktuigen). In de dromena werden de mythe van de schaking van godin Persephone als Kore door de god van de onderwereld Hades en het verdriet van haar moeder Demeter nagespeeld. Demeter was de brenger van de gerst. Haar naam zou afstammen van meter; moeder en deai; gerst. Ze was de gele godin die het kaf van het graan scheidde. Want volgens een mythe zou ze in Eleusis in haar gele jurk en met haar donkere rouwmantel, naar de dochters van de koning zijn gegaan. Ze veranderde zich in een oude vrouw, en ging zitten onder de schaduw van de olijfboom naast de maagdenbron. Ze liet de oogst opdrogen totdat ze haar dochter terug zou krijgen. De god van de onderwereld Pluto moest van Zeus de dochter vrijlaten. En Pluto gaf toe maar bedacht een list en voor hij haar in een gouden wagen terugstuurde gaf hij haar de 6 zaden van de granaatappel te eten. Zodat ze opnieuw naar hem terug moest keren. Zeus zei hierop dat ze tweederde van ieder jaar met haar moeder en de goden van de bovenwereld zou blijven een eenderde van het jaar bij haar man Pluto in de onderwereld. Als ze terug zou keren zou het lente zijn (6 maanden later).

Voor het feest werd gevast door de kandidaten die een initiatie zouden ontvangen. Men hield een nachtwake en de kandidaten zaten op stoelen bedekt met schapenhuiden (ramshuid) onder een sluier (als Demeter zelf). De beelden van de goden zouden aan ingewijden worden vertoond. Tijdens inwijdingsriten werd gebruik gemaakt van Kykeon, een mengsel van water, gerstemeel en Polei (Mentha pulegium). Deze plant bloeit in augustus. Deze drank werd door de ingewijden gedronken uit een heilige beker (zie sterrenbeeld Beker en de Etna van Sicilië). Tijdens het ritueel gebruikte men schunnige taal en schertsende gebaren. Zie ook de hond-monster Cerberus als bewaker van de onderwereld en Heracles. Ossen met vergulde hoorns werden geofferd aan de twee godinnen en aan de god Pluto, Triptolemus, Eubulus (zie 7 maart) en Athena. Tijdens het feest werden er ook een snor-hout (bull roarer) rondgedraaid wat het geluid van een stier zou imiteren. Opvallend is dat de stier die geofferd werd soms werd opgetild of aan een boom opgehangen. Het ophangen aan een boom is typisch voor herfstrituelen en komt overal terug, vaak bij godinnen en dus ook bij heiligen. Soms zouden ook mensen worden geofferd tijdens het feest. Ook zou de latere god Dyonysos na 6 maanden terugkeren in de lente. Hij zou zogenaamd te vroeg geboren worden als hij nog maar 7 maanden oude was, zie Carnaval. Demeter was de vrouw van Zeus maar hij speelde geen grote rol tijdens het feest. (in het Latijn: Ceres en Jupiter). Tijdens het feest mochten de geïnitieerde prinsen van Eleusis (zoals de latere god van het graan: Triptolemus) als eerste een rijpe korenaren afsnijden. Het graan werd ook vaak vergeleken als de haren van de godin zelf die werden afgesneden (Zie het sterrenbeeld Haar van Berenice boven Maagd). In dit geval vervangt de jonge dochter de oude moeder Demeter. Rond 700 vChr zou Demeter ook niet langer worden beschouwd als godin van de aarde maar alleen van het graan. Ze zou de mensen kennis hebben gegeven om graan te verbouwen en ze draagt naast het graan op haar hoofd ook de klaproos. Volgens Diodoros zou Persephone worden geëerd als oogstgodin en Demeter als zaaigodin. Men zei ook letterlijk: "het binnen brengen van de maagd".

Eleusische spelen. Hoe oud de spelen zijn is onbekend. Het werd groot eens in de vier jaar gehouden en op kleinere schaal eens elke twee jaar. Men hield atletische en muzikale wedstrijden, een paardenrace en een wedstrijd die voorouder wedstrijd of erf-wedstrijd werd genoemd (wellicht waarbij de winnaar de nieuwe leider werd). Een lange afstand ren wedstrijd, race in wapenuitrusting. Een Pancratium: worstelen en boxen en Pentathlum: rennen, springen, gooien van ringwerpen, speerwerpen en worstelen. De prijs die men kon winnen was graan.

Romeinen 23 augustus: vulcanalia: Feest van Vulcanus, god van het vuur.

Romeinen: oogstgodin Consivia genoemd; "de plantende" op 25 augustus werd haar dankoffer gebracht; Opeconsiva. Hierna veranderde ze in godin Ops.

Het cijfer 6 van de zesde maand vinden we terug in de Romeinse benaming van Sextilis. Deze naam Sextilis werd veranderd in Augustus door de Romeinse senaat om keizer Augustus Caesar te eren in 8 vChr. Door kalenderhervormingen is de maand verschoven.

24 augustus; De Apostel Bartolomeüs is afgebeeld met afgehouwen hoofd en duivel. Sint Bartel. oude weerheilige. Bartholomeus (Hebreeuws: בר־תלמי, Bar-Tôlmay, "zoon van Tolmai" of "zoon van de ploegvoren"). Volgens de traditie bekeerde Bartholomeus de koning van Armenië, maar toen de broer van de koning het ontdekte, liet hij Bartholomeus levend worden gevild en vervolgens onthoofd.
Verbonden aan de koolgewassen. Attributen: een mes, vaandel, schriftrol, boek, pelgrimsstaf, duivel of afgeslagen hoofd en vel in de hand. Op de middeleeuwse kalender staat hij naast een mes.

Op de merkstaf/primstav op 24 augustus staat alleen een groot mes (meer een slagersmes of jachtmes). De Noren noemen het afgekort: Bar-sok. Bartholomeusmesse, bardonsok, Berdon bukkekniv, Bertel brytestrå . De dag wordt ook wel Baro buck-mes genoemd, omdat het tijd was om te slachten (en schulden opt te heffen/ verheffen). De dag was de dag van thuiskomst voor degenen die op de boerderijen werkten. Elders wordt de dag geassocieerd met verschillende weermerken: "Barsok frost maakt veel mensen zonder eten."

Eind augustus: het oude oogstfeest (uit de koude middeleeuwen). Oogst van boekweit.

Nederland: 3e maandag in augustus "Hartjesdag". Een oogstfeest waarbij paren van een berg, duin of over een akker rolden om de grond opnieuw vruchtbaar te maken. Heuvelrollen/ Walen/ Waolen/ Heulen (ronddraaien). Dit deed men meestal op de laatste oogstdag voor de 2e zaai maar ook rond 30 april voor de eerste zaai. Later werd dit een vrije dag waarop men ging feesten en picknicken met drank en lekkers zoals poffertjes en plaatkoek. Vroeger was dit het begin van de Herfst Kermis. Tijdens deze kermis deed men ook aan het katjes knuppelen.  

Eind augustus, begin september was de tijd van het vissen op zalm en forel in de rivieren (voor het paaien). Het sterrenbeeld Zuidervis stond in het noordelijk halfrond van september tot november aan de hemel.

-Rollebollen; jonge meiden en knechten gingen stoeien in de hooiberg.

Rond 25 augustus verschijnt de hondsster (Sirius) in Nederland. Het is het begin van de hondsdagen; de warmste periode. Tegenwoordig worden de hondsdagen gevreesd omdat het de droogte brengt die een ramp is voor de gewassen. Vooral in grote steden kan het erg heet worden. Maar de ster Sirius is afhankelijk van de Precessie (zie Astronomie) en het rijzen van de hondsster (Sirius) is sterk verschoven. Zie Afrika en Egypte. Het observeren is ook afhankelijk van de plaats op aarde waar men zich bevindt. Weersvoorspelling: "Zijn de hondsdagen Hel(der) en Klaar, verwacht dan maar een gunstig jaar".

Sommigen beweren dat de Sirius ster vroeger 3000-4000 vChr. in het oosten weer opkwam vlak voor zonsopgang, rond 21 juni (winterzonnewende). En dit zou dan samen hebben gevallen met de dag dat het water in de Nijl ging stijgen. Dit zou ook beweerd zijn door Tibullus en Aelian (Sirius verdween dan 70 dagen eerder op 13 april). Door de Precessie (zie Astronomie) zou het rijzen van de ster Sirius langzaam zijn verschoven. In de vijftiende en zestiende eeuw voor Christus zou Sirius 17 dagen na de zonnewende zijn opgekomen en in 238 vChr (zie periode 9) zou Sirius ongeveer 30 dagen na de zonnewende zijn opgekomen. Volgens Meyer zou Sirius opkomen op 20 juli van de Juliaanse kalender (139 na Chr), op de hoogte van 30 graden in Egypte. Dus het rijzen is ook afhankelijk van de plaats in Egypte en kan verschillen met variaties van 7 dagen of meer. In Alexandrië op 22 juli en Syene op 16 juli (1 graad naar het zuiden is ongeveer 1 dag verschil). Dus als Sirius verscheen rond 19 juli in Egypte (start Hondsdagen in Nederland) dan verdween hij rond 11 mei.

26 augustus/ 8 september (en op 4 of 5 maart) Sint Adriaan/ Adrianus: Zou een Romeinse legerofficier zijn onder keizer Galerius. Op het aambeeld werden zijn benen met een ijzeren stang vermorzeld en zijn hand werd met een bijl afgehakt. De Orthodoxe kerk gedenkt hem op 26 augustus. Belangrijke heilige voor bierbrouwers, boden, slagers en smeden, soldaten en gevangenisbewaarders. Tegen onvruchtbaarheid, ziekte en pest. Zijn vrouw is de heilige Nathalia en werd op dezelfde dagen vereerd. Ze verkleedde zich als jongen om bij hem te komen en bewaarde zijn hand als relikwie. De hand komt terug in het najaar in andere legenden.

28 augustus is de dag van de oude heilige St. Hermes. Hij zou ook vernoemd zijn naar de bliksem van St. Elmo's vuur van Sint Erasmus. Deze naam verwijst naar de Griekse Hermes, zoon van Zeus die de zielen naar de onderwereld brengt. Door de Romeinen Mercurius genoemd.

28 augustus: Sint Augustinus van Hippo. Afkomstig uit Thagaste (het huidige Souk-Ahras, Oost-Algerije). En verbonden aan de stad Carthago. Zijn naam is verbonden met de maand Augustus. Maar hij wordt ook vereerd in de lente op 24 mei en 5 mei, wanneer hij wordt gedoopt. Belangrijke heilige voor bierbrouwers, drukkers, teologen. Hij zou helpen tegen zere ogen. Weerheilige. Op Sint Augustijn, verdwijnt de onweer. Hij staat ook voor de herfst.

29 augustus: Kerk: onthoofding van Johannes de Doper. (In het oosten zei dat op 24 februari zijn hoofd weer werd gevonden) Zie ook 22 februari. Dit onthoofde staat aangegeven op de middeleeuwse kalender.

In de Oostenrijkse Alpen gaan de mensen in september met hun koeien en vee weer de berg af om te overwinteren in het dal. Hierbij dragen ze bloemen om te danken voor een behouden zomer. Als de eerste sneeuw is gevallen gaan ze nog een keer de berg op om het berghooi op te halen met sleeën.

Eind Augustus:

Herfstfeesten in andere landen 1

Middeleeuwen: September: herfstmaand, fruitmaand, gerstmaand

In September en oktober: In Nederland en België ging men garnalenvissen. De bekendste garnaal is de Noordzeegarnaal/ grijze garnaal (Crangon crangon), familie van de kreeft.
Ze werden door de garnalenvisser in een kruinet gevangen door tijdens laagwater op heuphoogte een net in zee te slepen. Daarna werden de garnalen gepeld.

Voorstelling; Zaaien van wintergraan, grond bewerken en ploegen voor volgend de tweede zaai, appeloogst (In Frankrijk en Italië al druivenoogst; persen met de voeten in ton). Soms al varkens naar het bos brengen om eikels te voeren en eikeloogst. Wilde zwijnen en de herten paren (bronsttijd).

In Noord Europa staat september en oktober in de middeleeuwen ook wel in het teken van de paddenstoelenoogst zoals truffels en zaden en noten zoals kastanjes. De kuddes komen thuis en de schapen worden voor de tweede keer geschoren. Er wordt kaas en worst gemaakt en men maakt warme winterkleding en dekens voor de winter.

Een oude volksgezegde luid: "september is de meimaand van de herfst". Dit betekent dat in september dezelfde feesten worden gehouden als in de maand mei.

In Duitsland kennen we de naam "altweibersommer" (oude wijven zomer) dit zou slaan op de spinnenwebben omdat er in september veel spinnen zijn te zien (paartijd). Maar het is een verwijzing naar de godin. Door de opwarming van de aarde is het nu 11 dagen langer herfst en komen de zaden 2-3 weken eerder aan de bomen.

Planten:

De amandel (Prunus Dulcis) werd ook al geplukt in september voor de vorst om te voorkomen dat deze bitter werd. De amandel bloeide met de Pasen en werd duizend voor Christus door de Frygiërs in Klein-Azië beschouwd als de heilige booms des levens. Volgens de oude Grieken was Phyllis door de goden veranderd in een Amandelboom na haar zelfmoord omdat ze dacht dat haar verloofde Demophoön haar had verlaten. De Grieken beschouwden de boom als het symbool van vruchtbaarheid. Ook zou de Amandel Aäron zijn staf hebben gegeven. Vaak verstopt men met oud en nieuw en driekoningen ook wel eens een amandel in een taart.

Oogst van de Hop-bellen (Humulus Lupulus) in begin september in België voor het conserveren- en op smaak maken van bier. Aanleiding tot de hoppefeesten op half september met veel bier ("Hommelpap"). De Grieken gebruikten deze plant al en bier werd al in het oude Egypte gemaakt. Ook de wortels van de plant zijn eetbaar. (Zie ook de Hop-vogel die wegtrekt).

Oogst van Boekweit (Fagopyrum esculentum). De naam boek zou komen omdat het zaad op de driehoekvormige zaadjes van de beukenootjes lijken. (boek zie beuk).Op de laatste vracht die naar huis ging stond een tak lijsterbessen (Sorbus) met vruchtjes of berkentakken. Een boekweitfooi; oogstfeest. Deze viel rond de kermis. De boekweit werd in de rosmolen (paardenmolen) gemaald. Bekend sinds de prehistorie maar In de ijzertijd vooral als veevoer gebruikt (met name paarden, varkens en pluimvee). Sinds 1500 als voedingsgewas. De grutten of gort werd met water of melk vermengd en gebakken als platte broodvladen op een plaat of steen, gegeten als pap of als puddingkoek; poffert. Ook als pannenkoeken en poffertjes (met eieren).  Zie voor de beuk en nootjes de Ogham kalender.

Begin september:

Romeinen: Vanaf 5 september hield men de hele maand een feest ter ere van Jupiter, Juno en Minerva tot aan de herfstequinox. Op 13 september had men een tijdelijk gebruik om een spijker in de muur te slaan van een tempelmuur (waarschijnlijk de tempel van Jupiter op het Capitool, omdat deze nu ook werd vereerd). Waarom men dit deed was niet bekend. Soms zou men dit ook doen bij de tempel van Mars. In Vulsinii in Etrurië werden ook nagels in de muur van de tempel van godin Nortia/ Nurtia geslagen. Dit deed men om de jaren van de kalender bij te houden. Nortia is de godin van de tijd en het lot zoals de Romeinse godin Fortuna. Normaal gesproken sloeg men spijkers in muren tegen ziekten en pijn (algemene gedachte in meerdere landen en culturen). Mischien wilde men hiermee geluk afdwingen/ vragen.

Latijn: 6: Sex. Sextus is zesde.

Op 1 september (St Egidius/ Egidi/ St Gillis/ Noors: Eidis/ Ægidius) werd een jaarmarkt gehouden in Nederland. Sint Egidius staat in verband met Maria en wordt voor veel zaken aangeroepen. Hij is ook een heilige van de jacht. Hij komt voor in zuid Frankrijk in het gebied van Septimania (verwijzing naar de maand September) waar hij 3 lelies liet groeien bij de Rhone rivier ter ere van Maria. Ook zou hij geleefd hebben bij de rivier de Gard (on). Dus zeker in het teken van de rivier. Hij is een van de 14 noodhelpers en weerheilige. In Schotland ook veel vereerd als Saint Giles. Op de middeleeuwse kalender afgebeeld met een staf en een pijl. (Merkstaf/Primstav: twee molenstenen, twee slijpstenen, kruis).

7 september: Sint Hildward van Dikkelvenne. weerheilige. Hij is verbonden aan de Engelse prinses Sint Christiana van Dikkelvenne (26 juli). Hij werd opgevolgd door zijn mede pelgrims, het duo: Brinus en Bittinus. De noten zijn rond deze tijd rijp. Zie voor de diepere betekenis van noten ook de Ogham kalender.

7 september: Sint Reine, Saint Regina. Regina staat voor koniningin. Regina Coeli; koningin des hemels (Maria). Reine (in naam verwant met de grote rivier de Rijn, "het reine water", het schone/ heldere water). Zie ook haar verering op 20 juni. Ze zou onthoofd zijn in de beroemde oude plaats Alesia (zie Hercules). Symbolisch de onthoofding van de godin.

8 September: Adrianus/ Adrian van Nicomedia/ Hadrianus. Officier in het Romeinse leger van keizer Galerius (Galerius: Romeins keizer van 1 mei 305 tot mei 311). Zijn feestdag is in de Rooms-Katholieke Kerk op 4 maart (sterfdag) maar wordt toch vereerd op 8 september (kerkwijding in Rome), zonder zijn echtgenote Nathalia. In de Oosters-orthodoxe Kerk valt zijn feestdag samen met zijn vrouw Nathalia op 8 september en zonder zijn echtgenote op 4 maart en 26 augustus. Maar al van oudsher vereerd. Adrianus is de patroonheilige van Lissabon en Geraardsbergen en van de boden, de bierbrouwers, slagers, smeden, gevangenisbewaarders en soldaten, en wordt aangeroepen tegen een plotselinge dood, onvruchtbaarheid en de pest. Attributen: kruizen, zwaard. Zie ook de kerk Sant’Adriano op het Forum Romanum gebouwd in 630 op de oude plaats van de Curia Iulia, het oude Romeinse senaatsgebouw. Niet toevallig liet paus Hadrian I. (772–795) het gebouw uitbreiden.

Zijn echtgenote, de heilige Nathalia, ondersteunde hem tijdens de martelingen. Zij kon verkleed in mannenkleding naar hem toe komen. Zijn hand werd afgehakt. Maar uiteindelijk werd hij onthoofd en samen met de 23 martelaren (die hijzelf weigerde te folteren) verbrand. Tijdens deze verbranding onstond er onweer en bliksem, die de rechter doodde. In verhalen wordt beschreven dat hij na zijn dood verscheen aan zijn vrouw en haar schip beschermde tijdens een storm. Zij behield zijn hand een tijdje bij zich.

Natalis: Latijn: Geboorte. (in: dies natalis: geboortedag).

8 september Maria's geboorte. Maria zou zonder erfzonde ter wereld zou komen als Jezus. Dit feest is gekoppeld aan het 9 maanden eerdere feest op 8 december wanneer Maria's conceptie gevierd wordt. Dit is een nieuw feest? (1854) en wordt niet gevierd in de Orthodoxe kerk. Wel was dit later het begin van de jaarmarkt in Nederland. In België processies ter ere van Maria als genezer van de Pest vaak in combinatie met een kermis. Voor de kalender: Vooral de zwaluwen trekken naar het zuiden op deze dag .

Op de oude middeleeuwse merkstaf/primstav staat het feest ook al aangegeven: Een staaf met grote letter "M", daarboven een kruis en eronder een x. Of een boom. Waarschijnlijk van Maria's geboorte. Noors: Morsmesse, Marimesse siare.

Zie 26 augustus: Adriaan en Nathalia

12 september: Sint Wijt, weerheilige. Zaaien van gerst.

13 september: Maurilius van Angers , zie ook 1 en 2 maart (vis en sleutel). Tekens de duif en het vuur. Hij zou een vrouw Bononia geholpen hebben een kind te krijgen. Later zou het kind sterven. Maar het werd weer tot leven gewekt en "Renatus" herborene genoemd. Hij staat ook in verband met Sint Martinus op 11 november.

14 September: Kruisverheffing; Sint Helena van Constantinopel vind het heilige kruis van Christus (door sommige kerken later gevierd, ook op 3 mei). Herfst, derde van de Quartertemperdagen (woensdag, vrijdag en zaterdag na Kruisverheffing) Van quattuor tempora: De vier jaargetijden. Katholieke kerkdagen van bezinning gebed en soms ook vasten. In Drenthe: In Meppel begon de najaarsmarkt op 14 september, drie dagen voor Sint Lambertusdag. Sint Helena: Flavia Julia Helena (Augusta)van 18 augustus. Moeder van keizer Constantijn de grote. Op de middeleeuwse kalender: een groot kruis. Op de merkstaf/primstav: een groot kruis. Noors: kross haust.

15 September: Onze lieve vrouw van Smarten: Ter ere van Maria, ook het begin van vele kermissen.
Vroeger werd ze ook onze lieve vrouwe van zeven weeën genoemd. Vanwege de tegenstand op het getal zeven zou het ook verplaatst zijn naar 13 februari 1497 (oude stijl).
Maar vreemd genoeg vonden er ook al spelen plaats ter ere van de vrouwe van zeven weeën voor deze datum in het voorjaar.

15 September: Feest van Godin Anahita/ Anaïtis in Perzië. Gelijk aan het mariafeest in Armenië.

16 September: Vroeger betaalde de men op deze dag de cijns (belasting) aan de landheer voor zijn landgebruik. Dat kon ook in natura. Start van de pruimentijd/ herfst.

17 september: Sint Lambertus/ Lambert/ Landebertus/ Lambrecht (Van Maastricht/Luik): Oude heilige met de lans en belangrijk in verband met de wevers/ textiel. Op deze dag of op de 3e dinsdag van september houdt men het feest van Lampegieters avond/ Lammeliedjes avond. Start van herfsttijd. Het stond in verband met licht want wevers hingen hun lampen op. Ze dronken saliemelk (gezoete melk met salie). "Sint Lambeert brengt stoelen en spinrokken in de heerd". Hij werd ook appelschudder genoemd. Kinderen gingen een lampionoptocht houden. Zie ook Boom-hazelaar bij het Dodenfeest in andere landen. Lambertus is verbonden met de heilige Sint Oda. De plaats Sint Oedenrode is naar haar vernoemd. Zie ook de Saksische Liu en Oda: De Saksische koning Liudolf van Saksen en Oda van Billung. zie Mathilde van Saksen van 14 maart. Voor Oda zie 23 oktober. De eerste koningin van Polen liet zich ook Oda noemen, zij was van Saksische afkomst. Het was vroeger gebruikelijk dat oude heersers zichzelf vernoemden naar de goden. In Bolsward hield men in de middeleeuwen de herfstjaarmarkt op deze dag. Nu gevierd als bolletongersdei op de eerste donderdag van oktober met  een vetveeshow, een ringrijderij en kramenmarkt. In Amsterdam begon de kermis in de middeleeuwen op 16 of 17 september en dit grote feest duurde ruim twee weken. De bewoners hadden er lang voor gespaard. Er waren tenten en podia met attrakties en een grote markt met koopwaar. Later werd de kermis ingedamd vanwege openbaar dronkenschap en baldadigheden. Lambertus is patroon van de: verlamden, oogzieken, boeren, chirurgen, tandartsen, huwelijkstrouw. Prediker samen met Willibrord. Andere attributen: kolen in mantel, rationale, zwaard, knots, een of twee lansen, geknoopte doek met vlam, lamp en/of edelman aan voeten of onder staf.

Zijn opvolger was niet toevallig: De heilige Hubertus van Luik (655-727) Hij was de laatste bisschop van Maastricht en de eerste van Luik. Legende Na de dood van zijn vrouw Floribanne, bij de geboorte van hun zoon Floribertus, trok hij zich terug in de Ardennen, waar hij zich aan het jagen overgaf. Op Goede Vrijdag van het jaar 683 ging hij op jacht, hoewel dat een zeer oneerbiedige activiteit was op die dag. Hubertus bespeurde een groot hert, en joeg erachteraan met zijn honden. Toen hij het hert bijna te pakken had en het dier zich naar hem toekeerde wilde hij het neerschieten. Op dat moment verscheen er een lichtend kruis tussen het gewei. Een stem zei hem naar Lambertus van Maastricht te gaan. Sint Hubertus staat nu bekend als patroonheilige van de jacht. Deze legende werd pas vanaf de 15e eeuw met het leven van Hubertus verbonden. In de middeleeuwen stond het hert op 17 september op de kalender (waarschijnlijk al voor de 15de eeuw). De legende van het heilig hert vinden we ook terug op 20 september bij Eustachius/ Eustatius.

18 september: Grieken: Volgens Hesiodos (rond 750 vChr) zou de oogsttijd van druiven vroeg beginnen wanneer de morgenster Arcturus verscheen van het sterrenbeeld Berenhoeder. Rond 750 vChr. zitten we in het sterrenbeeld Weegschaal. De ster gaf het midden van de herfst aan. Men denkt dat wanneer de beren in de winter verdwenen men dit vergeleek met het verdwijnen van de ster Arcturus.

21 september: zie volgende periode.

26 augustus/ 8 september (ook op 4 maart): Sint Adrianus/ Sint Hadrianus (van Nicomedia) en zijn vrouw Sint Natalia. Hij was patroonheilige van de smeden (met zijn aambeeld afgebeeld). Ook als bewaker of soldaat. Patroonheilige van slagers, wevers, schoenmakers en bierbrouwers. Zijn vrouw Natalia bewaarde zijn afgehakte hand.

In de herfst werden veel weversfeesten gehouden.

----------------

Periode van Leeuw (nu). Nog Maria processies op 15 september.

Eind Augustus: De vele vogels trekken weg en vliegen over als een gordijn/ sluier. Ook vindt men al de rood gestipte vliegenzwam (zie andere landen, ogham). "De akker is geschoren, de winter is geboren". Karekieten, zwaluwen trekken weg. Perenoogst en wespen zwermen. Paars lamsoor bloeit en werd in huis gehaald. De bramen zijn rijp. De mussen vliegen rond in grote zwermen en bezoeken de korenvelden. De hop-vogel trekt weg en de spreeuwen zwermen. Het pijpestrootje bloeit. De zwarte meerkoeten gaan in groepen. De heide gaat bloeien. Begin september: De herten gaan vechten en paren. Vlaamse Gaai en Eekhoorn maken een wintervoorraad van eikels en beukennootjes. De kruisbekken zijn in de dennenbossen op zwerftocht. De jonge slangen zoasl adders en ringslangen komen uit hun ei. Oeverzwaluw en blauwborst trekken naar het zuiden. Kluten verzamelen zich voor de trek. Spreeuwen zwermen. Laatste zwaluwen trekken weg. Sleepruimen zijn rijp. De kamperfoelie gaat voor de derde keer bloeien. Fitis en tjiftjaf zingen hun laatste liedjes. Witte druiven beginnen te rijpen. De ogentroost (Euphrasia) bloeit nog voor de insekten. Plevieren trekken weg. Boom- en veldleeuwerik verhuizen. Warme september regen was goed voor het gezaaide zaad en de druiven. Als het zou onweren zou dit sneeuw voorspellen. Half september: De oranje lijsterbessen worden gegeten door lijster-achtigen. Pruimen werden rijp, dus zijn er ook veel wespen.


Naar het volgende feest